Nước:

điều đầu tiên tôi học

 

                                                                             Hai Quang  sưu tập

 

            Tưởng như là một việc rất b́nh thường gần như mọi người có thể làm được, vậy mà cho đến hôm nay đối với tôi, việc tưới nước cho cây trồng vẫn là công việc khá phức tạp và đầy lư thú. Bởi v́ để tưới đúng, tưới đủ và tưới thật hiệu quả th́ công việc này đ̣i hỏi ta phải hiểu và học rất nhiều.

 

            - Đầu tiên ta xét về mặt chất lượng nước mà trong đó tính acid và bazơ là những yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến cây trồng. Người ta quy định pH là nồng độ acid và bazơ có trong một dung dịch, tỷ lệ 2 chất này được tính từ 0- 14. Trong đó 0 là mức mà dung dịch hoàn toàn mang tính acid (chua) và 14 là mức dung dịch hoàn toàn mang tính bazơ (đắng) , pH=7 là mức dung dịch mang tính trung ḥa (acid=bazơ). Hầu hết các loại cây trồng thích hợp với độ pH từ 6- 6, 5. . Biết được độ pH trong nước tưới, trong môi trường nuôi trồng ta sẽ có cách để điều chỉnh cho thích hợp, giúp cây trồng có thể hấp thu các chất dinh dưỡng có trong nước, môi trường một cách hiệu quả nhất.

 

            Ví dụ nước thủy cục (nước máy)  thường có độ pH từ 7- 8,  nên ta dùng các loại phân bón mang tính acid (phân chuồng hữu cơ) để bón th́ sẽ giảm được độ pH cho thích hợp hoặc ta có thể dùng acid photphoric loăng để pha vào nước cũng làm giăm được độ pH. C̣n trường hợp với nước giếng đóng th́ thường có độ pH từ 4. 5- 5. 5  (hơi chua)  không có lợi cho cây trồng th́ ta phải thêm vôi tôi hoặc photphat kali loăng để tăng độ pH lên.

 

            Và muốn đo độ pH trong dung dịch ta có thể dùng chất chỉ thị màu, giấy thử (giấy qú)  hoặc dùng dụng cụ điện tử cầm tay rất tiện lợi. Những thứ này ta có thể dễ dàng mua ở các cửa hàng hóa chất, dụng cụ y khoa.

 

            Đó là ta mới xét độ pH trong nước, ngoài ra mức độ ô nhiễm các loại tạp chất khác như vi khuẩn, mầm bệnh, kim loại nặng (như sắt, nhôm) , nhiễm mặn (độ EC)  hay những thứ không xác định hết được. V́ vậy khi ta chọn vùng đất canh tác, loại nước sử dụng (sông, suối, ao, giếng, nước máy…) thích hợp cho những loại cây trồng là ta đă có ¼ thành công và hiệu quả.

 

            - Kế đến ta xét đến cách tưới nước cho cây trồng với nhiều phương pháp tưới khác nhau tùy theo chủng loại, thời kỳ sinh trưởng của cây, địa h́nh, địa chất nơi trồng cây. Các phương pháp tưới hiện nay gồm có:tưới phun sương, tưới mưa rơi, tưới tràn, tưới nhỏ giọt, tưới ngầm…và các phương pháp này có thể thực hiện thủ công hoặc tự động hóa,

 

            - Tưới phun sương là phương pháp tưới với các hạt nước thật mịn, tạo ẩm độ và giảm nhiệt độ môi trường rất tốt, rất thích hợp trong các vườn ươm giống cây, các vườn sản xuất cây con, các nhà kiếng trồng hoa cần chống lại hiệu ứng nhà kiếng. Để tưới phun sương ta phải có các dụng cụ chuyên dùng như đầu phun.

 

            - Tưới mưa rơi là phương pháp tưới thông dụng nhất, có thể tưới bằng thùng tưới tay có gắn bông sen hoặc tưới bằng ống nhựa, hoặc các loại đầu phun quay nước tự động. Phương pháp này giúp cung cấp đầy đủ nước cho cây trồng từ trên xuống dưới nhưng đ̣i hỏi kỷ thuật tưới thích hợp cho từng trường hợp các loại cây trồng khác nhau.

 

            - Tưới tràn là tưới ngập lớp đất mặt của cây trồng sau đó nước sẽ thấm dần xuống dưới đất. Ví dụ cây trong chậu ta dùng thùng, ṿi nước tưới vào gốc cây cho ngập tràn để nước thấm dần xuống, hoặc ở các vườn cây có xẻ mương rănh th́ tưới tràn được áp dụng rất hiệu quả nhờ vào các mương rănh.

 

            - Tưới nhỏ giọt hay tưới ngầm là các phương pháp tưới công nghiệp, tiết kiệm nước một cách hiệu quả, và được áp dụng kỹ thuật tự động. Phương pháp này ít hao nước, điều chỉnh lượng nước và phân bón trong nước dễ dàng. Đối với cây trồng chậu số ít ta có thể dùng các chai nhựa có đục lỗ nhỏ để tưới nhỏ giọt rất hiệu quả, làm cho chậu cây thấm nước rất đều, và ít hao nước. Ngoài ra tưới nhơ giọt cũng làm cho mặt đất nơi trồng cây không bị rữa trôi.

 

            - Cuối cùng ta nói đến lượt nước tưới và thời điễm tưới cây.

 

Hai yếu tố này cũng đ̣i hỏi chúng ta phải nắm để tưới làm sao cho cây đủ nước, không thừa không thiếu, kết hợp với thời điểm tưới cây vào lúc nào, theo chu kỳ nào là hợp lư và hiệu quả nhất.

 

            Lượng nước tưới được gọi là đủ khi vùng đất nơi trồng cây nhận đủ nước từ trên xuống dưới với chioều sâu mặt đất thấm nước tùy chủng loại cây (nếu cây trồng đất) . C̣n đối với cây trong chậu th́ phải xuống tới đáy chậu và thoát một phần ra ngoài.

 

            Lượng nước tưới liên quan với thời điễm tưới v́ tùy mỗi loại đất và chủng loại cây mà ta có chu kỳ tưới thích hợp, có thể mỗi ngày, hoặc cách nhiều ngày hay một ngày nhiều lần. Ví dụ cây vườn ươm th́ việc tưới sương một ngày được thực hiện nhiều lần để đảm bảo môi trường vườn ươm đủ ẩm trong thời gian đầu, trước khi cây ra rễ. C̣n đối với cây trong chậu th́ ta hay tưới mỗi ngày v́ thường sau 24 giờ cây trong chậu bắt đầu khô 1/3 chậu (cũng tùy theo chất liệu trồng cây có nhiều đất hay nhiều tro trấu…)  Thời điểm tưới cây thích hợp là vào lúc sáng sớm hoặc chiều tối, việc tưới buổi trưa cũng thật cần thiết nếu lượng nước tưới buỗi sáng vẫn không đũ giúp cây chống lại khô hạn, nhiệt độ cao của môi trường. Thật sai lầm khi nghĩ rằng tưới cây buổi trưa sẽ làm chết cây, phỏng. ! thật ra khi tưới buổi trưa sẽ không lợi về hiệu quả  v́ khả năng hấp thụ nước của cây ở giai đoạn này không bằng vào lúc sáng sớm hoặc chiều tối. Nhưng buổi trưa là biện pháp hữu hiệu giúp cải thiện nhiệt độ môi trường cao lúc trưa nắng, giúp cây chịu được tốt qua lúc trời nóng. Nhưng tốt nhất là ta nên tưới cây vào buổi sáng cho cây đủ nước, đủ sức chịu đựng cả ngày trong quá tŕnh tăng trưởng cũa cây và cũng là lúc mà cây hấp thu nước hiệu quả nhất.

 

            Với tất cả các yếu tố kể trên, ta mới thấy được sự khó khăn trong việc tưới nước cho cây thế nào để tưới đúng và hiệu quả nhất. Đúng như lời cha ông ta bao đời đă đúc kết trong việc trồng cây :”Nhất nước, nh́ phân, tam cần, tứ giống “.

                                                                                   

                                                                                    Chúc Các Bạn Thành Công

                                                                                                Haio Quang