Hai Quang sưu tầm:________________________________

 

Kinh nghiệm ươm, trồng và săn sóc Hoa Vạn Tho ngày Tết

 

Hoa sữa mùa này

 

Hoa loa kèn trắng

  Xanh mướt những hàng tre
   Bệnh thối gốc héo rủ cây Hoa Hướng Dương
  Dừng lừa dối nhau

 

Vài kinh nghiệm ươm, trồng và chăm sóc

Hoa vạn thọ ngày Tết

                                                                                

“Ai ơi dẫu có đi xa

nhớ gieo vạn thọ mười ba tháng mười”

 

            Câu ca dao như một lời nhắn nhủ, nhắc nhở cho tất cả những ai là người Việt Nam tôn trọng ngày Tết cổ truyền của dân tộc. Nói đến ngày Tết không thể không nói đến hoa. Hoa trồng quanh năm, hoa nở quanh năm; nhưng cũng có chỉ thường được trồng vào mùa Tết, hoặc v́ nó chỉ trổ hoa rộ và đẹp vào những ngày Tết hoặc v́ nó càng được tôn tạo vẻ đẹp và ư nghĩa vào ngày Tết. Người ta có thể không sắm sửa cho nhà ḿnh đầy đủ các loại hoa ngày Tết, nhưng ít ai trong chúng ta lại thiếu đi hương thơm của cây hoa vạn thọ( c̣n gọi là cúc vạn thọ). Ngày Tết người ta chúc thọ cho các bậc cao niên, chúc tuổi cho nhau cũng thường sử dụng h́nh ảnh hoa vạn thọ. Vạn thọ dễ trồng, dễ ra hoa và càng dễ tạo hoa theo ư muốn của ḿnh mà không cần đến những kỹ thuật công phu cho lắm. Chịu khó một tư và có tinh thần… yêu hoa một chút là chúng ta có thể tự trồng và chăm sóc cho ḿnh một vài chậu vạn thọ góp vui và thêm phần ư nghĩa cho ba ngày Tết.

            Xin chia sẻ vài kinh nghiệm ươm, trồng và chăm sóc hoa vạn thọ ngày Tết, làm thế nào để hoa đẹp và trổ đúng vào dịp Tết.

            Chọn giống và gieo giống.

            Hiện nay trên thị trường người ta thường dùng hai giống phổ biến là vạn thọ Pháp và vạn thọ Thái lan.

            Trước tiên là khâu chọn giống. Theo kinh nghiệm dân gian, người ta thường chọn những bông hoa giống lớn, cánh mịn, láng mượt, màu sắc đẹp hài ḥa, ví dụ màu cam và màu vàng. Trên cùng một cây hoa, thường chọn những hoa thuộc nhánh chính, không chọn ở nhánh phụ, sẽ bị thoái hóa hoặc lai giống (dân gian gọi là bị đốc). Bông hoa chỉ được hái vào làm giống khi đă chuyển sang héo khô nhưng không khô hoàn toàn; và không để giống lâu quá sáu tháng trong điều kiện ẩm ướt hoặc quá khô nóng. Giống thường được lấy sớm nhất vào khoảng thời gian sau Tết Đoan Ngọ (Mùng 5 tháng 5 âm lịch), trễ nhất nên trước tháng chín âm lịch. Đất chuẩn bị sẵn phải được băm nhỏ, nên trộn với phân rác hữu cơ, xơ dừa hoặc tro trấu cho đất luôn giữ độ tơi xốp, cây dễ bắt rễ phát triển mà cũng dễ nhổ lên trồng về sau. Hạt giống sau khi tách ra ra khỏi hoa nên để hong ngoài bóng râm một buổi sáng, có người c̣n khuyên nên phơi sương một hai đêm để hạt giống quang hợp hài ḥa với khí trời. Rải hạt giống đều lên bề mặt liếp đất tơi xốp có tưới ướt nhẹ trước, dằn cho nằm đều sát mặt đất rồi tưới nhẹ bằng ṿi sen sao cho hạt giống vừa đủ ướt ẩm vừa gắn tương đối chặt vào bề mặt liếp đất. Cũng có thể ươm vào các túi nilong. Nên làm giàn che mát, không để tiếp xúc trực tiếp dưới ánh nắng mặt trời. Mỗi ngày đều tưới nhẹ giữ độ ẩm vừa phải và liên tục cho khu vực gieo giống. Khoảng 3 – 4 ngày sau, rễ và mầm bắt đầu mọc ra. Thời gian này càng không được để lộ trực tiếp ra ánh nắng mặt trời. Có thể cho giàn che mỏng bớt để cây con được hô hấp với ánh sáng. Buổi tối nên bỏ giàn che để cây quan hợp tốt. Từ 10 – 15 ngày có thể tưới nhẹ phân đạm urê ( hoặc phân N-P-K 16 :16: 8) lần đầu với tỷ lệ thật nhỏ  (môt muỗng canh cho một thùng tưới ṿi sen 12lít). Canh chừng một tuần đến 10 ngày cho tưới một lần theo tỷ lệ tăng từ từ, sao cho lá cây luôn giữ được màu xanh đậm tự nhiên. Nên nhớ luôn tưới vào buổi chiều tối và xả lại nước thường vào buổi sáng trước khi mặt trời lên cao( khoảng trước 9 giờ sáng là tốt nhất).

            Tách cây trồng riêng, chăm sóc và đi hoa.

            Thông thường cây con phát triển tốt th́ sau 20 – 25 ngày có thể tách đàn (dân gian gọi là đem đi cấy). Nghĩa là khoảng đầu tháng đến mùng mười tháng mười một âm lịch. Người ta thường gieo hạt vào thời điểm 13 tháng 10, và nên không trễ hơn 25 tháng 10. Thường sau 65 – 75 ngày kể từ ngày gieo giống, vạn thọ sẽ cho hoa nở rộ đồng đều.

            Người ta có thể cấy trực tiếp vào chậu, một hoặc hai cây con cho mỗi chậu, giỏ nan, cũng có thể trồng ra ngoài ô đất rộng đă được chuẫn bị kỹ trước, nếu nhà có diện tích sân lớn (nhà quê chẳng hạn) . Tách nhổ nhẹ nhàng từng cây con ra sao cho rễ c̣n nguyên vẹn, không bị đứt không bị giập. Khi đặt cây con vào vị trí định sẵn nên nhớ một điều là không cho rễ con tiếp xúc trực tiếp với đất cứng mà không có trộn trước với phân hữu cơ hay phân rác, tro trấu để tránh dập rễ non. Ba ngày đầu sau khi trồng, không nên để cây giống tiếp xúc trực tiếp dưới ánh sáng mặt trời, sẽ làm héo và mất nước lá non, héo rễ, gây c̣i, chậm phát triễn và cũng có thể chết cây con. Sau đó cho cây tiếp xúc b́nh thường với ánh nắng. Ngày nên tưới hai ba lần, sáng sớm để xả sương, buổi trưa trước lúc nắng gắt và buổi chiều tối khi mặt trời sấp lặn. Ba đến bốn ngày sau khi cấy cần tưới liều nhẹ urê cho rễ bắt nhịp phát triển tốt.

            Khoảng 15 – 18 ngày sau, tiến hành bấm đọt (c̣n gọi là cơi ngọn ) cho cây phát tán chiều ngang, không vươn cao, v́ ít nhánh sẽ trổ ít hoa, cây lại không cân đối, mất tính thẩm mỹ. Một hoặc hai ngày trước khi bấm đọt không được tưới phân, hai ngày sau khi bầm đọt mới nên tưới phân vào cho chồi nách đâm ra ngang nhanh hơn. Cũng cần nhắc lại chút về kinh nghiệm chọn thời điểm bấm đọt. Cây con sau khi phát triển b́nh thường đến thời điểm đă định, quan sát kỹ ta thấy cây thường có 5 hay 6 cặp lá tính từ gốc tới trước cặp lá đọt non. Đợi cặp đọt non vươn cao khoảng 1 – 1,5cm mới nên bấm đọt; v́ nếu bấm sát quá sẽ bị hỏng cặp đọt kế phía dưới, cũng có thể làm găy mất một đọt nhánh nhỏ làm mất cân đối tán vạn thọ. Làm sao cho tán vạn thọ xoay đều, các đọt nhánh đâm ra các hướng đều nhau, bố cục không lộn xộn, không cao thấp là điều cần chú ư. Có như vậy, khi ra hoa, mười cây như một, hoa trổ đồng loạt, đều đặn trông bắt mắt hơn. Trong thời gian này luôn giữ cho cây xanh tự nhiên, và tránh để sâu rầy làm hại. Các loại bệnh thường gặp nhất là héo tươi do nấm, quăn đọt do bọ trĩ truyền virus. Bệnh thường xuất hiện khi độ ẩm quá cao, không cân đối dinh dưỡng, khi mưa lớn hoặc tưới mạnh gây xay xát cho cây. Có thể pḥng bằng các loại thuốc như Aliette, Rovral, Daconil, Foraxyl, Benlat, Bacterine… pḥng trừ các bệnh do nấm hoặc vi khuẩn gây hại, có thể dùng Tregart, Regent (đối với sâu vẽ bùa), Serpa, Supracide (đối với sâu ăn lá) để pḥng và trị. Để hoa nở đẹp, đầy đặn và lâu tàn nên dùng thêm phân bón lá hữu cơ (Supermes…) phun định kỳ 10 ngày một lần. Nếu gặp đất tốt, cây có thể phát triển rất nhanh, lá nhiều và to, điều này có thể sẽ làm giảm bớt vẻ đẹp khi cây ra hoa. Kinh nghiệm cho thấy, trong trường hợp này, hoa thường trổ chậm hơn và thường bị tán lá che khuất. Ta có thể bấm bỏ bớt những cành lá thừa và lộn xộn, thường là những lá gốc hoặc sát thân hoa. Cũng có thể tưới phân Kali với liều lượng nhẹ để giảm bớt tốc độ tăng trưởng của cây. Nên nhớ chỉ liều lượng nhẹ v́ nếu không cây có thể chựng lại và ra hoa. Cũng có trường hợp bộ lá phát triển nhanh làm bộ rễ không phát triển theo kịp, cây dễ ngă đổ. Trường hợp này có thể tưới một lượng vừa đủ phân lân (50 – 100 gam cho 20 lít nước) để giúp rễ phát triển tốt, chắc tàn. Vượt qua được các công đoạn này xem như đă yên tâm. Giờ chỉ việc canh giữ nước hằng ngày và độ 10 ngày tưới urê (hoặc N-P-K 16-16-8) nhẹ một lần. Được khoảng 2 tháng kể từ ngày gieo hạt, người ta bắt đầu ngưng tưới phân đạm kích thích sinh trưởng, để cây bắt đầu dừng phát triển lá, chuyển sang giai đoạn kết nụ và ra hoa. Thông thường nụ từ lúc tượng h́nh đến khi thành hoa là khoảng 2 tuần. Nên theo dơi sát t́nh h́nh này, có hướng xử lư thích hợp để vạn thọ ra hoa rộ đều vào các ngày 27 – 28 Tết, như thế sẽ đẹp nhất vào mầy ngày Tết.

            Một cây vạn thọ có 8 hoa lớn, 8 hoặc 16 hoa phụ (nụ)

            Có một số người chơi hoa vạn thọ chỉ thích cho cây trổ 8 hoa đại xoay đều và 16 nụ hoặc hoa phụ ăn theo. Cách này cũng khá đơn giản nếu ta chịu để ư một chút và phải có ḷng… đừng tham nhiều hoa mới được.

            Giai đoạn này bắt đầu vào lúc chuẩn bị bấm đọt. Sau khi cây đă được tách trồng ra chậu khoảng 18 – 20 ngày, ta quan sát cây có 5 – 7 cặp lá ( có thể bỏ không tính cặp lá dưới cùng gần gốc) tính luôn đọt th́ bấm bỏ cặp đọt trên cùng. Nếu cây có hơn số cặp đọt cũng bấm bỏ để lại đúng bốn cặp; nếu chưa tới phải chờ thêm ít ngày cho đủ. Bốn cặp cành – đọt này, nếu phát triển b́nh thường sẽ là 8 hoa trong tương lai. Điều cốt yếu là, luôn chăm sóc, tỉa lá thứa, lá già bao chung quanh các cành chủ đạo này sao cho không được mọc thêm một nhánh phụ nào ăn theo nữa. Cho cây tiếp xúc đều ánh nắng vào các hướng để tán lá và đọt xoay tṛn đều. Đến khi ra hoa, thông thường cạnh chân cuống hoa chính sẽ ra thêm nhiều nụ ăn theo, ta chọn những nụ chắc ăn để lại, c̣n thừa bấm bỏ hết. Như vậy là ta đă có một chậu hoa đẹp, tán tṛn đều như quả bóng với 8 hoa đại xoay tṛn, điểm thêm 8 hoa phụ làm tăng nét quyến rũ của chậu hoa vạn thọ ngày Tết rồi.

            Tự ḿnh chăm sóc cho ḿnh một vài chậu vạn thọ chuẩn bị cho ngày Tết cổ truyền chắc chắn sẽ làm tăng thêm ư nghĩa ngày Tết cũng như làm cho tâm hồn ḿnh lăng mạn hơn, thanh cao hơn trong mấy ngày Tết. Và chắc chắn bạn sẽ thích thú hơn khi ra chợ mua hoa đem về.

            Chúc bạn thành công

 

                                                                                                Bài: Uyên Phương

 


Hoa sữa, mùa này 

 

 

 

Đêm ở Hà Nội đi lang thang trên mấy con đường Lư Thái Tổ, Lê Thạch… dẫn ra Hồ Gươm thơm nồng mùi hoa sữa mà đảo mắt t́m hoài không nhận ra bóng dáng của loài cây này. Tôi thoạt có một nhận định rất sai lầm, tôi cho rằng hoa sữa Hà Nội già cỗi, vô sắc nên đành phải ẫn nhẫn, lẩn khuất tỏa hương thôi, c̣n mùa này Hải Pḥng – nơi từng được mệnh danh là “thành phố hoa sữa”. hôm trước khi đi dạo trên đất cảng tôi đă sững sờ nh́n thấy những cây hoa sữa cao chỉ 4-5 mét đang đơm bông trắng cây, phô bày toàn bộ vẻ đẹp rực rỡ độc đáo của loài cây mà Hà Nội rất tự hào này. Tôi đă nhiều lần ra Hà Nội. khoảng 20 năm trước đây, lần đầu tiên ra thủ đô, tôi đă ṃ đến đường Nguyễn Du để tận mắt nh́n thấy cho được cây hoa sữa. nhưng do trái mùa hoa nên ấn tượng về hoa sữa lần ấy cứ nhàn nhạt trong tôi. Đă thế có ngườI bạn c̣n nói đùa: mấy ông thi sĩ, nhạc sĩ ca ngợi cho dữ, chớ hoa sữa có giống y chang cây ṃ cua trong miền Nam ḿnh hà!

         Phải, lần này vào một sáng cầm tiền sẵn trên tay và đứng xếp hàng có đến 15 phút trước tiệm phở gia truyền Bát Đàn nổi tiếng nhất Hà Nội tôi mới ngẩn người ra khi bất chợt nh́n thấy ở cửa Đông một cây hoa sữa cao khoảng 5 mét đang phủ trắng những hoa là hoa. Và rồi tôi bỗng nhận ra là ḿnh “bé cái lầm” khi tiếp đó giữa ban ngày ban mặt đi dạo trong vườn cây quanh hồ Gươm. Nơi đây có đến 4-5 cây hoa sữa thuộc vào hàng cổ thụ cao đến hai – ba chục mét đang trổ bông trắng xóa nh́n đến chói mắt. Ở phố Bà Triệu những hàng cổ thụ hoa sữa đang rực bông ngạo nghễ vươn cành như thách thức với mấy ngôi nhà cao tầng đứng xớ rớ bên cạnh. quả thật chỉ có mùa này tôi mới thật sự thấy được đầy đủ dáng vẻ của hoa sữa Hà Nội. Một nhà “Hà Nội học” c̣n cho biết nơi trồng nhiều hoa sữa nhất ở Hà Nội là Bách Thảo, c̣n những con đường nhiều hoa sữa là Phan Đ́nh Phùng có 25 cây, Trần Hưng Đạo 17 cây, Hoàng Hoa Thám 9 cây…

        Bạn tôi, một nhà thơ ở Hà Nội, nói với tôi bằng một giọng thoáng bâng khuâng:

-   Năm nay hoa sửa Hà Nội nở sớm cả tháng. Do đó cái lạnh của Hà Nội cũng bị đẩy lùi lại cả tháng nữa!

   Tưởng là đă “no mắt” với hoa sữa Hà Nội, ai ngờ đặt chân lên “thành phố hoa ban”  tôi lại ngày ngày được đối diện với một hàng 6 cây hoa sữa có h́nh dáng rất ngộ v́ bị tỉa ngọn nên x̣e cành cũng đang sực nức hương hoa. Hàng hoa sữa này được trồng ở một khu vực đẹp nhất trong thành phố Điện Biên Phủ, bên bờ hồ kè đá của đường 7 tháng 5 giữa bưu điện và nhà khách tỉnh ủy Lai Châu – là hai công tŕnh kiến trúc cũng thuộc vào loại lộng lẫy trên vùng tây bắc này. Tôi rất khoái cái cảnh nền là hàng hoa sữa đầy bông đang lăng đăng sương. Điện Biên có mấy cô gái Thái đang dạo bước, nên sáng nào cũng sách ảnh nhảy ra khỏi nhà khách tỉnh ủy rất sớm. nhưng ác nỗi, tay nghề của ḿnh quá kém, c̣n mấy cô gái Thái ở Điện Biên bây giờ đi chợ bằng xe đạp hoặc phóng xe đạp hoặc phóng xe gắn máy cũng ào ào nên không  cách ǵ chộp được tấm h́nh ưng ư.

     Cây hoa sữa tưởng như đặc sản riêng của Hà Nội ngày nào giờ có mặt ở cả chân đèo Pha Đin, Đèo Sơn La… Nó đứng riêng lẻ nhưng không lẫn vào đâu được: màu hoa trăng trắng đơm kín cả cây. Mùa hoa sữa đang rộ. hoa sữa Hà Nội đă lan tỏa đến cả vùng Tây Bắc.

     Trên đường về Nam tôi vẫn thấy thấp thoáng những cây hoa sữa đang rộ bông. chỉ ở Phủ Lư tôi mới nh́n thấy hai cây hoa sữa đă tàn bông, đứng ủ rũ như muốn nói lới chia tay với khách lăng du đang xuôi đường thiên lư.

                                                                                       Bài: Bùi Thuận


 

Hoa loa kèn trắng

 

            Hoa loa kèn trắng là một thứ hoa đẹp có rất nhiều ư nghĩa, dường như quốc gia nào cũng dành cho hoa loa kèn trắng sự ưu ái nhất, đồng nghĩa hoa với những điều lư tường, tốt đẹp.

            Người dân Châu Á thường coi hoa loa kèn trắng là biểu tượng của đức tính chung thủy, tài năng ở người nam giới, vây nên những ai đứng đầu đất nước, anh hùng dân tộc, đồng nam mới được đội ṿng hoa, trang trí hoa trên mi áo. Người dân Châu Âu lại xem hoa loa kèn trắng là đức hạnh, vẽ đẹp hoàng mỹ của người phụ nữ, là biểu tượng của sự may mắn, t́nh yêu và hạnh phúc.

            Chuyện Hy lạp c̣n kể rằng, nữ thần Juno (Hera), vợ của thần Dớt, chúa tể các vị thần trên núi Olympia, là người rất hay ghen. Một lần, nữ thần đang ngủ, th́ Dớt bế chú bé Hercules, con riêng của ḿnh với một phụ nữ nơi trần thế được Dớt rất yêu quí, đến đặt khéo léo bên ngực vợ để cho con được bú no sữa để sau này sẽ bất tử. Không ngờ nữa chừng, bà bừng tỉnh và đă gạt phắt cậu bé, một vài giọt sữa đă rơi ngang bầu trời h́nh thành nên dải ngân hà và một giọt đă rơi xuống mặt đất biến thành cây hoa loa kèn trắng, biểu tượng cho sự cao quí và tinh tế.

            Trong Kinh thánh, hoa loa kèn trắng được nảy lên từ “ những giọt nước mắt của nàng Evà”, người con gái đầu tiên trên thế giới. Chuyện rằng: Chúa trời đă tạo nên trái đất trong bảy ngày, và vào ngày nghỉ thứ bảy hôm nay gọi là ngày chủ nhật. Khi đă có muôn vật, Người đă lấy đất sét nặn ra Ađam, người đàn ông dũng cảm và cường tráng đầu tiên của nhân loại cho chơi ở vừơn địa đàng. Thấy mọi vật không giống ḿnh, Ađam rất buồn. Cảm thương, Chúa Trời lại nặn thêm nàng Eva thùy mỵ để hai người làm bạn. Thế nhưng, chẳng mấy chốc họ yêu nhau và bị đẩy xuống trần gian, Eva khóc sướt và từ những giọt nước mắt của nàng đă mọc lên một khóm hoa loa kèn trắng;” những giọt nước mắt” đem lại cho nàng sự tĩnh tâm, thoải mái.

            Thế giới đă có rất nhiều bài ca, khúc nhạc ngợi khen hoa loa kèn trắng. Họa sỉ Tô Ngọc Vân của nước ta một lần cảm thụ nét đẹp ngây thơ, duyên dáng của người con gái và hoa loa kèn trắng, đă vẽ nên bức tranh Thiếu nữ bên hoa huệ đến nay vẫn được xem là một kiệt tác lừng danh quốc tế.

            Hoa loa kèn trắng tuy vậy rất mộc mạc. Cây mọc bám đất, từ hè cho tới cuối thu, hoa nở trắng, bông dài như một chiếc kèn đồng, dài 10 – 18cm, to 5 – 7cm, cao cao trên chiếc thân xanh độ 1,5m và tỏa hương ngào ngạt.

            Dân gian ta từ lâu đă dùng hoa loa kèn trắng để trang trí, và ướp nhị hoa làm thức ăn ngon, chữa bệnh. Nhị hoa theo triết lư âm dương, có nhiều năng lượng âm, đem sao lên uống sẽ chữa được nhiều chứng bệnh như ho ra máu, khó nghủ, chứng hay hồi hộp, hay quên…

                                                           

                                                                                                Bài: Chu Mạnh Cường

           


Xanh mướt những

hàng tre

 

            “ Tre xanh có tự bao giờ?

            Tự ngàn xưa đă có bờ tre xanh

            Thân gầy guộc lá mong manh

 mà sau nên lũy nên thành tre ơi!.

            Ở đâu tre cũng xanh tươi

            Cho dủ đất sỏi đá vôi bạt màu…”

                                                (tre Việt Nam)

 

            Cây tre rất quen thuộc từ ngàn xưa, đă tạo nên phong cảnh b́nh yên và trù phú của làng quê. Cũng giống như lúa gạo, đây là một phần của sự sống hàng ngày ở mỗi dân tộc. Người ta ăn măng tre bằng đũa tre, làm sáo tre. Ngay cả quần áo, giấy bút cũng từ tre… Do đó, không có một cây ǵ đa dụng lại hiền lành, thơm thảo như cây tre. Mỗi năm, có tới 20 triệu tấn tre, lấy từ Việt nam, Trung quốc, Nhật bản… được sử dụng toàn cầu, lợi tức ước tính lên đến 5-7 tỷ đô la.

            Hiện nay có hơn 1000 loại tre, tên khoa học là Bambusa, họ Poaceae, mọc kháp nơi, đặc biệt là Châu Á, như tre mai rùa, tre tam bản, tre râu rồng, tre đằng ngà… Loại tre râu rồng thường được trồng làm cảnh dù chỉ dài nửa mét và là loại tre cực hiếm. Được thiên nhiên ưu đăi, mỗi cây tre, mỗi cây tre có thể cao 36 – 40 mét, trong đó loại tre đại khổng lồ Dendrocalamus mỗi ngày có thể mọc thêm 56cm.

            Ở đâu cũng thấy hàng tre xanh tươi. Hai bên bờ hồ và sông là những chỗ nhiều tre mọc nhất, chúng phủ mát cả một vùng. Đa số đều ra hoa rất muộn, cứ khoảng 60 năm mới thấy hoa tre một lần, trông giống như bông lúa trắng.

            Tre có rất nhiều ít lợi. Chúng giữ ǵn đất đai mầu mỡ và sản sinh nhiều oxy hơn làm không khí luôn trong lành. Nhiều loại tre sau ba năm đă cho thu hoạch và mỗi bụi tre có thể cho 15 ngh́n mét cọc đường kính 30cm trong suốt ṿng đời. Người ta dùng tre vào rất nhiều mục đích, như làm chân móng các công tŕnh, với độ bền vững chắc, vững chăi gấp 10 lần ciment cốt thép. Hái măng của cây để ăn sống hoặc chế biến thành các món ngon, lấy silic điôxit trong mắt tre làm thuốc, thân tre làm khí cụ, nhạc cụ, làm giấy, đóng thuyền, đồ mỹ nghệ và được trồng thành đê chắn sóng. Tre đă đi vào thơ ca, thành ngữ. Mỗi nước đều có một kho tàng về tre. Việt nam có câu” Ở bầu th́ tṛn ở ống th́ dài”. Người Malaysia có câu “ Meletur buluh biar dari rebung” (muốn nên tre phải nắn từ măng), giống như câu thành ngữ Việt nam” dạy con từ thuở c̣n thơ”… họ cũng có món ăn gọi là lemang buluh – cơm lam, điệu vũ trên tre, dựng một cột tre cao 8 mét và vũ công một ḿnh áp bụng vào đầu cọc múa, và khen ngợi người có giọng hát giọng nói hay là buluh perindu (bulu có nghĩa là tre, perindu nghĩa là âm thanh uyển chuyển như gió thổi qua lá tre xào xạc). Rất nhiều lễ hội các nước đều diễn ra quanh hàng tre. Ở Trung quốc, người ta luôn đi cà kheo tre dẩn đầu trong các hội vui.

            Đến nay, có rất nhiều vườn cảnh, công viên thành phố và đô thị trồng tre v́ bóng mát cũng như v́ ư nghĩa, sự tiện dụng của cây. Tất cả các loại tre đều mọc tốt ở những nơi rộng, dăi nắng và với những cây giống khi trồng nhà vườn cần phải đặt cây nằm nghiêng so với mặt đất 45º th́ cây mới phát triển, mỗi năm cần bón lót 2 lần, khoảng 15kg/ gốc, và trong năm đầu, hai ngày tưới một lần.

 

                                                                                    Bài : Chu mạnh Cường


 

Bệnh

thối gốc héo rủ cây

Hoa Hướng Dương

 

Hỏi: Nhất là vào mùa mưa hoặc ở những thời điểm có nhiều sương mù ẩm ướt, thường phần gốc cây hoa hướng dương, sát với mặt đất có vết màu nâu nhạt hơi lỏm vào sau đó cứ lan rộng dần ra, làm cho vỏ cây bị thối nứt, bên trong chứa nhiều hạt nhỏ li ti màu nâu đen, xung quanh chổ bị thối có một lớp bông xốp màu trắng như g̣n, nếu nặng có thể làm cho cây héo rũ và chết. Vụ nào nặng có khả năng chết đến vài chục phần trăm số cây. Xin cho biết đó là bệnh ǵ và có cách khắc phục?

 

Trả lời: Cây hoa hướng dương bị thối gốc sau đó héo rũ và chết gọi là bệnh thối gốc héo rũ. Bệnh này có thể do một số loài nấm và vi khuẩn gây ra như: Fusarium oxysporum, F. lycopersici, Sclerotium rolfsii Sacc, Pseudomonas solanaceum… Nhưng qua mô tả của bạn , chúng tôi cho rằng cây hoa hướng dương của bạn có lẽ bị nấm Sclerotium rolfsii Sacc là chính.

            Nấm bệnh này thường tấn công vào phần gốc của cây giáp với mặt đất. Ban đầu vết bệnh chỉ là một đốm nhỏ có màu nâu, hơi lơm vào, sau đó phát triển rộng dần ra bao quanh gốc rồi lan xuống tận cổ rễ dưới mặt đất. Chỗ bệnh bị thối và phân hủy dần. Sau đó rễ chuyển sang màu nâu đen và thối mục. Bệnh làm cho những lá phía dưới gốc bị héo vàng trước và rụng, sau đó các lá phía trên héo rũ và chết khô.

            Nếu gặp điều kiện ẩm ướt, chỗ bị bệnh xuất hiện một lớp nấm mốc màu trắng. Sau đó h́nh thành nhiều hạch nấm, ban đầu những hạch này có màu trắng, sau đó chuyển sang màu nâu nhạt, rồi nâu đậm, có kích thước khoảng 0,5-1mm. Những hạch nấm này tồn tại trong đất và là nguồn bệnh cho năm sau.

            Ngoài hướng dương, nấm bệnh c̣n gây hại trên nhiều loại cây trồng khác thuộc họ cà, họ đậu… do kư chủ rất đa dạng, thức ăn phong phú và luôn có sẵn trên đồng ruộng, nên việc pḥng ngừa bệnh đôi khi cũng gặp không ít khó khăn do rất khó cắt được nguồn bệnh trên đồng ruộng.

            Để hạn chế tác hại của bệnh, bạn có thể áp dụng kết hợp một số biện pháp sau đây:

-          Sau khi thu hoạch, dọn sạch tàn dư của cây hoa hướng dương đưa ra khỏi ruộng. Trước khi thực hiện vụ sau cần dọn sạch lại lần nữa rồi tiêu hủy để hạn chế nguồn bệnh ban đầu.

-          Cày bừa, xới đất kỹ để chôn vùi nguồn bệnh.

-          Lên liếp cao ráo, thoát nước, tránh để ruộng bị ẩm ướt trong mùa mưa, góp phần hạn chế độ ẩm cao trong đất.

-          Không nên bón quá nhiều phân đạm, nên tăng cường bón thêm phân hữu cơ hoai mục nhất là phân kali và phân lân để tăng cường sức chịu đựng cho cây.

-          Không nên lấy hạt ở những ruộng đă bị bệnh gây hại nhiều để làm giống cho vụ sau. Trước khi gieo cần xử lư hạt giống bằng nước sôi 2 lạnh trong ṿng 15 phút.

-          Với những cây bị bệnh nặng cần nhổ bỏ và đưa ra khỏi ruộng tiêu hủy, sau đó khử trùng chỗ gốc vừa nhổ bằng vôi bột hoặc formol 2%.

-          Kiểm tra ruộng hoa thường xuyên, khi phát hiện cây chớm bệnh có thể dùng một vài loại thuốc như: Topsin M 70Wp; Topan 70Wp; Daconil 75 Wp hoặc 500Sc… xịt 2-3 lần, cách nhau khoảng 10-15 ngày.

-          Nếu áp dụng nhiều biện pháp mà bệnh cũng không giảm chứng tỏ ruộng hoa của bạn bị mầm bệnh quá nhiều, trong trường hợp này bạn nên luân canh với cây trồng nước một vài vụ.

 

Bài: Nguyễn vĩnh Thượng.


 

 

                                                                                             

Xin "đừng lừa dối nhau"

K

hi phong trào Bonsai phát triển mạnh th́ ngựi ta đổ xô đi săn lùng tận hang cùng ngỏ ngách để mang về những gốc cây u nần lâu năm. Những gốc cây “trụi lủi” nhưng có cái dáng vẻ “tương lai” th́ giá vài triệu đến vài chục triệu không phải là hiếm.

      Nhưng đào đâu cho đủ! Khi cung không đủ cầu th́ bọn tà tâm bắt đầu dở mánh lừa gạt: Những gốc cây cần thăng lấy từ biên giới xa xăm, với bầu đất bó chặt, buộc kín gốc không thể mở ra xem, nhưng cũng bán được một đợt v́ giá quá hời so với cái tương lai giải vàng, giải bạc nếu nó sống. Nhưng hỡi ôi! Khi gỡ gốc cây ra khỏi bầu đất th́ chao ôi, chỉ là cái gốc trụi trần, tất cả các rễ đều bị cắt cụt lủn!

            Lại một thời kim quít lên giá th́ những gốc chanh, gốc quít cũng được cắt trụi, gạ bán bạc triệu với lời cam đoan chắt nịch là kim quít thứ thiệt! khiến cho lắm người giận tím gan khi cái gốc “tương lai” ấy lại bung ra những chồi quít, chồi chanh thay cho kim quít! kẻ bán giờ đă cao chạy xa bay!

            Vài “đại gia” tuy đă mua được gốc mai vàng cổ thụ vài chục triệu nhưng sau vài tháng nuôi trồng đă dự đoán được cái tương lai thập tử nhất sinh của nó. Thay v́ đem đổ bỏ, lại tiết rẻ, gật đầu ưng thuận bán với vài trăm ngàn cho lũ tà tâm. Chúng đem về cắt sâu vào cho tươi vết sẹo, lại gạ bán như cây mới đào, mới bứng, chỉ vài triệu. ham của rẻ, giá hời, lắm người mua nhầm của tân trang ấy. lại tiền mất giận mang, bầm gan tím ruột, chẳng qua chỉ tại ta hại ta thôi. Đem đốt được và ấm nước sôi pha trà c̣n hơn tạo phương tiện cho bọn lừa gạt anh em cũng ngành. Có ngày  ḿnh cũng bị hại. Nghĩ xa nghĩ gần càng thấm câu “kỷ sở bất dục vật thi ư nhân”.

            Nay đi đường lại thấy mấy xe đẩy kiểng đi bán, thầm cám ơn họ đă đem cái đẹp vào tận khu phố, nhà dân… Nhưng nay th́ có vài người đă bắt đầu lươn lẹo, lừa gạt người chơi. Vài xe chở cây xơ-ri cao chưa được nửa thước, thân ốm trong teo cỡ bằng chiết đủa mà sao trái đeo bám dềnh dàng. Lại có vài chậu hồng môn chỉ 5-7 lá mà hoa th́ hơn chục cái. Trồng làm sao giỏI quá, hấp dẫn quá và thế là có nhiều người mua nhầm. Tất cả là đồ giả, đă được gắn kết hoa trái vào để gạt người non nghề.

    Mấy hôm nay lại nở rộ các gốc sung lùn nhưng bao bộc kín gốc từng chùm trái, lủng la lủng lẳng, trông thấy mà ham. Khâm phục vô cùng, không biết trồng sao mà hay thế! Xem qua ngó lại kỹ hơn th́ hóa ra đồ giả bằng cách đục thân nhét trái vào, trét keo, xịt nước cho tươi lâu, đến khi “sung rụng” đă có lắm người bực tức v́ bị gạt vô lối!

             Đă làm nghề bán kiểng, được tiếng góp phần làm đẹp cho đời th́ xin hăy giữ ǵn, đừng để “con sâu làm sầu nồi canh”. cần mạnh dạng tố cáo bọn chúng v́ tội danh lừa gạt đă rơ. Hăy đẩy bọn chúng ra khỏi hàng ngũ những người  bán kiểng. Nếu không nỗi tức bực của khách hàng v́ bị lừa gạt sẽ giáng xuống mọi người, mà điều bất lợi nhất là sự tẩy chay của người chơi đối với  mọi xe đẩy chở kiểng bán dạo, không phân biệt người ngay kẻ gian!.

                                                Bài: Can Nguyên