BÁN ĐẤT KHÔNG CẦU CHỨNG      

Tg: Việt Kiều Cái Mơn

 

 

(Trong bài viết tôi xin dùng những từ quen dùng trong nghề trồng cây tại Cái Mơn. Có khi nhiều bạn không hiểu, hoặc cho là quá xưa. Xin thông cảm.)

 

                     

Dùng gàu quăng đất lên bờ cây.  Đưa đất lên ghe để chuyển vào vườn cây

                      

 

          Đất chật, người đông, đó là t́nh trạng của giáo xứ Cái mơn. Nhiều hộ chỉ có một sào hoặc nửa sào đất, thậm chí đôi khi chỉ có nền nhà, thế mà  họ khá giả, có khi giàu, đủ tiền cho con học đại học, nhà cửa khang trang, nội thất sang trọng, thỉnh thoảng c̣n đi du lịch. Để giải thích sự kiện nầy, các ông bà lớn tuổi nói đơn giản: nhờ nghề bán đất không cầu chứng.

 

           Bán đất không cầu chứng nhưng không bị công an mời, không phải ra ṭa, thế mới hay. Thật ra cũng chẳng có ǵ bí hiểm lắm, đó chỉ là cách nói nhầm lí giải nghề làm và bán cây giống của người dân Cái Mơn. Vào thời điểm chưa có túi  nylon, cây con được giâm trên đất. Người ta bứng cây, bó phần gốc rễ đất lại bằng bẹ chuối, gọi là bầu cây. Sau mỗi đợt bán cây con, bờ vườn trở nên thấp đi vài tấc. Người ta san bằng bờ vườn, trải lên lớp đất khô, dày đă được chuẩn bị từ vài tháng trước có khi cả năm. Phải lấy đất băi bồi ngoài sông v́ đất trong mương vườn có phèn, hơn nữa v́ lấy hằng năm mương không c̣n bùn non.

 

          Giáo xứ Cái Mơn nằm giữa hai sông Tiền và Hậu. Hai con sông nầy nối liền nhau bằng sông Cái Mơn, chảy từ vàm Mơn  ngang qua giửa giáo xứ, sang trước nhà thờ, đến kinh Vàm Sả. Khu vực nhà  thờ là chổ giáp nước. Hai sông cái đối đầu nhau ( giáp nước) tại vùng Cái Mơn để lại nhiều phù sa, nước ngọt quanh năm. Chính nhờ lợi thế nầy mà tại Cái mơn người ta có thể trồng đủ mọi giống cây, và trái cây có hương vị đặt biệt, nhất là sầu riêng và ḅn bon.

 

          Phù sa bồi đấp cùng với  lá cây trong vườn tạo nên chất mùn, một loại phân hửu cơ cần thiết cho cây, nhất là ở vào thời điểm chưa có phân bón vô cơ hay phân vi sinh. Đây là điều giải thích tại sao các nơi khác không trồng cây được như Cái Mơn. Ngày nay áp dụng khoa học kỷ thuật vào nông nghiệp th́ hầu như nơi nào cũng có thể trồng cây ăn trái được, với điều kiện là trồng đúng loại cây hợp với thổ nhưởng khác nhau.

 

          Lấy “bùn non”  bồi vườn hay giâm cây đ̣i hỏi nhiều công sức. Làm việc theo con nước. Nước ṛng người ta lấy đất cho vào ghe và đậu đó, chờ nước lớn đem vào vườn, chuyển lên bờ. Nếu phải bồi các bờ cây th́ lấy bùn ngay trong một đôi ngày, đem bồi bờ cây cho phẳng và có độ dốc, pḥng  mùa mưa bờ vườn không đọng nước; để làm cây giống hoặc vô chưn các gốc cây th́ để bùn đó chờ khô, từ chuyên môn gọi là để chờ đất quay. Khi muốn vô chưn các cây lâu năm th́ để đất từng tản to quanh gốc, chờ mưa xuống, đất sẽ tan ra từ từ; bằng để làm cây con người ta đập đất khô cho nhuyển ra rồi trộn với trấu mục hay mụn xơ dừa…

 

          Thông thường lấy đất bùn vào mùa khô (mùa nắng), tháng giêng, tháng hai. Mùa nầy có nước sát hừng, nghỉa là trời hừng sáng th́ nước ṛng sát, có thể lấy đất tùy thích. Cũng có những ngày nước sát khuya, người dân phải lấy bùn ban đêm. Người ta thường lấy bùn ở những băi bồi, lấy xong vài ngày sau bải lại đầy bùn. Tuy thế băi nhà ai nấy lấy, những gia đ́nh ở trong sâu không có bải phải thương lượng xin (đôi khi cũng cũng có người chờ đêm tối ăn trộm đất, nhất là những người chuyên lấy đất bán như là nghề sinh sống). Người ta làm như thế từ hai thế kỷ nhưng sông Cái Mơn vẩn không sạt lở. Đó là địa thế Trời cho xứ Cái mơn.

 

          Ngày xưa nơi đây là vùng băi bồi có thể nói là nê địa, sông rạch chằng chịt, giao thông cách trở. Người Công Giáo từ miền B́nh Định vào đây trốn bắt đạo. Vua quan vẩn biết nơi đây có người đạo Giatô đang sinh sống, nhưng bao vây để bắt họ th́ bị sông rạch cách trở. Có lần  quan quân đến Ba Vát nhưng chưa t́m được đường đến cái Mơn th́ bị dịch tể phải tháo lui. Tuy nhiên cũng đă có lần thánh Phan văn Minh và các d́ phước bị vây bắt. Thánh Minh vắng mặt nhưng bà Nhứt Lành và bà Miều đă bị bắt giải về Vĩnh Long.

 

          Viết đến đây tôi liên tưởng ngay đến những người cha gia đ́nh, những thanh niên mang bệnh ho lao chết sớm v́ ngày đêm trầm ḿnh dưới nước để lấy bùn san lấp vườn cây cho con cháu ngày nay hưởng. Cũng không thiếu những người chưa bao nhiêu tuổi đă mang bệnh tê thấp phải nương gậy để đi hoặc nằm một chỗ nhiều năm. Đó cũng là hậu quả của việc lấy bùn, cả đời dầm chân trong bùn. Đấy là chưa nói đến khi lấy bùn rủi bị thương tích v́ những miễn chai, miễn sành, sắt thép…mang vi trùng uốn ván mà chết oan thê thảm (thời kỳ này chưa có đủ thuốc cho các bệnh trên đây).

 

          Vài thập niên trước đây xứ Cái Mơn nổi danh với cầu khỉ: cả ngàn cây cầu vừa lớn nhỏ. Ghe thuyền là phương tiện giao thông duy nhất của vùng nầy một cảnh đẹp hiếm thấy ngày nay, là cô gái Cái Mơn với chiếc nón lá bài thơ, tà áo dài phất phơ trước gió, nhẹ đẩy mái chèo nhịp nhàng trên ḍng sông bạc lăn tăng gợn sống vào buổi mai thoảng gió xuân thanh b́nh của một thời. Cô gái con nhà giàu chèo ghe đi dự lễ!

 

          Một chiếc thuyền chở cả gia đ́nh, c̣n  vui vẻ cho người hàng xóm, trẻ con và người cao tuổi quá giang. Mỗi lần xuống thuyền, lên bến người ta đi chậm, đưa tay d́u nhau, ẩm con trẻ chuyền xuống hoặc đưa lên bờ. Khi mọi người an vị trên thuyền người ta vẩy tay chào những người c̣n ở lại trên bờ chờ đợi người nhà. Cảnh trông hiền lành và đầy t́nh bác ái, khác với ngày nay, lễ chưa xong, thanh niên thiếu nữ đă chực chờ lấy xe trước, để tranh nhau chen lấn ra cổng. Thật ra chẳng có ǵ gấp lắm, phải chăng rú ga, vọt lên trước, thậm chí c̣n bấm c̣i inh ỏi chỉ với mục đích báo cho thiên hạ biết tôi vừa mới sắm xe, hoặc lấy le với bạn gái! Cảnh tượng trông chẳng có chút ǵ thơ mộng và nghĩa t́nh trước tháp giáo đường sau giờ cùng cầu nguyện và dâng lễ.

 

          Từ một vùng đầm lầy hoang vu đầy cá sấu. Di tích đó là Cầu Giàn Sấy, nơi người Cambốt phơi và sấy cá khô. Có nhiều cá nên có nhiều sấu cá là đúng: (Caiman – sấu cá - đọc trại ra là Cái Mơn), nay trở thành một làng nổi danh với những thửa vườn đủ loại cây trái, phải chăng đây là một công tŕnh xương máu của cha ông để lại. Công bằng mà nói th́ Cái Mơn  thật sự nỗi tiếng về nhiều phương diện: nói đến tôn giáo th́ đây là vùng đất thấm máu thánh tử đạo; về văn hóa là quê hương của nhà bác học; về nông nghiệp là xứ trái ngọt cây lành với nghề truyền thống không nơi nào có: ương, chiết, ghép, gây  giống đủ loại cây cho quả…Giáo xứ Cái Mơn gắn liền với lịch sử truyền Giáo ở Việt Nam, là giáo xứ xưa và đông giáo dân vào hàng bậc nhất.

 

          Khi đọc những bài “ những chiếc lồng đèn đẹp nhất Việt Nam”, “chậu tắc Cái Mơn nhất xứ”  trên trang Web nầy, tôi chợt nhận ra Cái Mơn c̣n rất nhiều cái nhất nữa, xin miển bàn ở đây bởi tôi không phải là người Cái Mơn chính gốc v́ được sinh ra ở xứ người và chỉ được biết quê cha đất tổ qua sách vở và nghe kể lại. Ở vào hoàn cảnh như tôi lại đi quảng cáo không công biết đâu bị chưởi làm phách th́ oan mạng quá! Xin nhường lời cho các bạn trẻ người Cái Mơn. Nói hoa mỹ theo thời kinh tế thị trường th́ các bạn sẻ đắc tội với tiền nhân nếu để mất thương hiệu Cái Mơn. 

 

          Đúng, Cái Mơn là một thương hiệu. Từ phi trường Tân Sơn Nhất về Cái Mơn tôi thấy nhiều địa điểm mang tên Cái Mơn: sầu riêng CáiMơn, trái cây Cái Mơn, Cây giống Cái Mơn…Tôi cảm thấy vui và hài ḷng v́ người Cái Mơn của tôi hôm nay đă biết t́m đường đi kinh doanh. Nhưng khi nghe bà con hàng xóm giải thích tôi mới tỉnh mộng, bởi đó là  những cơ sở, địa điểm không có chút ǵ dính dáng đến Cái Mơn: họ ăn cắp thương hiệu Cái Mơn!

   

          Những ngày sống ở quê nhà thật đầy nghĩa t́nh, có lẻ do là tính hiếu khách cách chung của người Việt Nam và đặc biệt là sự nhân hậu và hiền ḥa của người xứ đạo Cái Mơn, quê tôi. Tôi hănh diện về quê hương giàu đẹp và đầy tiềm năng.

 

          Hôm nay nghỉ cuối tuần, tôi không đi chơi với bạn, ngồi nhà suy nghĩ  viết ít ḍng gọi là đóng góp cho “caimon.org” của xứ đạo tôi, trang Web mà từ ngày khám phá được tôi hết sức trân trọng, không ngày nào không mở xem có tin ǵ về quê nhà để thuật cho gia đ́nh biết, sau đó cùng nhau bàn tán, đoán ṃ những tin mới . Ba mẹ tôi nghe xong liền giải thích cho mấy cháu nhỏ những phong tục tập quán chúng chưa hiểu.