Tập cho trẻ tự làm lấy…

Thấy trẻ biết lật người nhà vui vẻ đứng chung quanh vui cười khuyến khích nhưng không tiếp tay, với lý do để sau nầy chúng biết tự lập, không đòi hỏi làm gì cũng phải có người làm tiếp. Cách suy luận đơn giản nhưng không thiếu yếu tố sư phạm. Lớn hơn tí trẻ biết bò, biết đi, người nhà thích thú ngồi xa ra và khuyến khích trẻ bò tới, bước tới, đôi khi té ngã thấy thương, nhưng nhất định không tiếp. Trẻ thường không khóc hay chỉ khóc tí nhưng rất vui khi đến được đích là cánh tay mẹ. Chính nhờ cố gắng đấu tranh như vậy mà trẻ khỏe mạnh hơn, lanh lợi hơn.

Tôi có anh bạn là Hiệu Trưởng trường công lập ngày xưa, anh có hai con trai kháu khỉnh, phá vô cùng. Một hôm để khuyên con bớt quậy anh hứa với chúng: ngoan chiều nay ba cho móc mương. Thế là chiều hôm đó anh xuống mương làm bùn cho hai thằng nhỏ xuống dọc bùn một phen cho biết đời. Hai đứa đó ngày nay đều tốt nghiệp đại học, thành đạt trên thương trường  mà không cậy ô dù, không đòi hỏi cha mẹ phải chi vốn. Cần nói thêm: người cha nầy chiều Giáng Sinh, Tết đều để giờ dẩn con đi xem chợ và mua quà. Người biết dạy con thì dù trong hoàn cảnh thiếu thốn của thập niên 1980 vẫn có thời giờ dạy con, hạnh phúc bên con. Ai bảo rằng tôi nghèo không có giờ dạy con!

Nhà có một con nên nhiều gia đình cưng chiều cách rất phi lý và hại chúng vô cùng nhưng cứ tưởng đó là thương. Còn trẻ đưa đón đi học thì cũng phải lẻ vì ngày nay xe cộ nhiều, tai nạn bất ngờ nên đề phòng thì tốt nhưng có nhiều cháu đến lớp bốn, lớp năm chưa dám qua bên kia đường mua bánh ăn thì không thể chấp nhận được. Con gái cấp Ba nhưng chưa bao giờ biết rủa bát, lặt rau: con nghĩ mẹ làm. Có ai hỏi sao không tập cho nó làm thì mẹ bảo tội nghiệp, để giờ cho nó học. Chẳng thấy cháu nó khá hơn chúng bạn, những cháu chẳng những phải nấu cơm, rửa bát giúp mẹ mà còn ra đồng bắt ốc, hái rau nhưng vẫn luôn là học sinh giỏi. Phải xem công việc gia chánh giúp mẹ ở gia đình như là dịp giải trí thôi. Quan niệm đúng thì giải trí hay nghĩ ngơi là thay đổi công việc chứ không phải nằm võng mơ màng, hay lướt web.

Những trẻ đựơc cưng chiều như thế nầy lớn lên đến tuổi làm Chứng Minh  Nhân Dân phải nhờ cha mẹ dẫn đi, khám sức khỏe phải có cha mẹ đi kèm..nói chung là không dám đến nơi lạ. Ngày đi thi Tú Tài có giáo viên hướng dẫn, có xe đi chung, có phòng trọ cho cả trường, thế mà cha mẹ vẫn không an tâm phải tiền hô hậu ủng. Trong hoàn cảnh như vậy những trò tầm thường thì rất vui vì có cha mẹ hộ tống, nhưng với các bạn đã trưởng thành nhân cách thì tự ái vì thấy mình không được cha mẹ tin tưởng.

Từ lớp Sáu tôi đã được nghe thầy chủ nhiệm dạy và tôi vẫn thực hành đến ngày nay: việc gì làm được thì đừng nhờ người khác. Với tâm thức như vậy nên tôi cãm thấy bực mình khi đến nhà thằng cháu thấy ly, phin cà phê để có hàng trên bàn nước: lý do mấy ngày nay vợ đau, con dâu về thăm quê không ai rữa. Tôi nghĩ thầm thằng nầy không rữa nổi mấy cái ly thì khả năng của nó là làm gì? Vợ, con, dâu chỉ là những người để hầu hạ nó thôi sao? Phải chăng đây là hậu quả của việc cưng con tử thuở nhỏ, không tập chúng làm những công việc vặt trong gia đình. Bây giờ mọi sự đã được định hình: quen được phục vụ và không có thói quen phục vụ.

 Có thể bạn trả lời tôi: có biết bao anh chàng, cô nàng ở nhà dở dang nhưng khi có chồng, có vợ thì giỏi không ngờ. Đúng vây, nhưng đó là những người từ nhỏ đã được dạy làm việc nhưng đến tuổi nào đó lại rong chơi, khi có gia đình ý thức trách nhiệm thì làm giỏi vì đã biết làm từ nhỏ. Nhiều cha mẹ than thở: tội nghiệp thằng nhỏ nhà tôi làm ăn vất vã quá. Thật ra nếu nói thấy thằng con nghèo làm lụng vất vã, thương quá thì đúng hơn. Chỉ khi nghèo quá mà không biết làm gì để sống mới đáng tội nghiệp. Người nghèo hay giàu đều có giá trị như nhau chỉ có người không làm được gì cho mình và cho gia đình cho xả hội mới nhục, nên tội nghiệp không phải vì nghèo nhưng tội nghiệp vì sống nhục.

Những người quen dựa hơi, cậy thế mới sống được thường là hạng được hưởng từ nhỏ nền giáo dục bao cấp. Gia đình lên chút thì cho con cái lên luôn, mọi việc có người làm. Một bé gái lớp Sáu đi học về đến nhà, ngồi đưa hai chân ra cho chị vú cởi giày. Đây là sự thật do bà nội thuật lại với giọng  hết sức bất bình về cách con dâu dạy cháu của bà. Mới phất đã học làm sang đã là trò hề giửa thiên hạ, tập cho con làm sang kiểu nầy người có giáo dục  bức xúc không thèm nhìn. Trong xả hội ta ngày nay không thiếu những gia đình dạy con như thế. Chính vì muốn cho con mình phải biết sống tự lập nên đã gởi vào nhà trẻ, mẫu giáo để sống hòa đồng với bè bạn. Cha mẹ rất thích thú khoe: ở nhà bao giờ cũng phải lừa cơm cho cháu thế mà sau mấy tuần ở nhà trẻ cháu đã biết tự cầm muổng ăn. Đó là những bà mẹ biết cách giáo dục, trái lại những bà mẹ  tầm thường thì gởi con nhà trẻ còn căn dặn: cháu chưa tự ăn được các cô làm ơn lừa cho cháu dùm tôi! Thế thì gởi trường làm gì, đã không dạy được thì nhờ nhà trường dạy, có khi cũng đau lòng khi thấy con mìmh không được ẩm bồng cưng riêng. Nhưng đó là giáo dục để cháu từ từ trưởng thành theo tuổi.

Vài việc trước mắt:

-         trẻ chưa giặt đồ mặc nhưng thay đồ mặc phải để đúng nơi, mẹ khỏi mất công đi tìm. Nhiều trẻ thay đồ sao thì để y nguyên như vậy, sao chị không dạy cháu lộn ra bề mặt.

-         trẻ chưa biết dọn bàn ăn nhưng ăn xong để chén đĩa ngay ngắn.

-         Cháu không tự mua quà ăn nhưng ăn quà xong tự cháu phải đem bỏ rác vào giỏ.

-         Cháu chưa thể quét nhà nhưng dạy cháu thấy rác thì nhặt bỏ vào giỏ… lấy cho mẹ cây chổi…

-         Cho cháu lau nhà với chị, có khi mất công thêm nhưng đó là giáo dục

-         Chị lặt rau, bảo cháu đem rác đổ vào thùng..

Trẻ rất hảnh diện làm giúp mẹ những  việc vừa kể trên. Đây là cách làm cho trẻ thêm quyến luyến mẹ, nếu không chúng sẻ bỏ nhà đi chơi đâu đó chị lại mất công gọi, mất công tìm. “ Con đi nghĩ, để  mẹ làm cho.” đó không phải là câu nói ở cửa miệng của bà mẹ biết dạy con.  

                                                           Lâm Thị Âu Cơ