SỰ TÍCH TRÁI SẦU RIÊNG 

                                                                                            Nguyễn hữu Hiếu

Hồi ấy, vào thời Tây Sơn, tại vùng Đồng Nai có một chàng trai văn vơ kiêm toàn. Trước cuộc khởi nghĩa của Tây Sơn, chàng đă vung gươm hưởng ứng và mấy lần cầm quân khiến bọn tớ thầy chúa Nguyễn vô cùng khiếp sợ.

Hết thời Tây Sơn, chẳng lui về quê nhà mượn nghề dạy trẻ để náo ḿnh ẩn tích. Bổng có tin dữ loan truyền làm mọi người xao xuyến. Gia Long trở lại ngôi vua th́ cũng bắt đẩu giết hại những người đă từng theo Tây Sơn. Hắn dựa vào chức tước lớn hay nhỏ mà gia h́nh: tư mă, quận công th́ lăng tŕ, tùng xẻo; vệ , phân xuất th́ đánh gậy, phạt roi…

Dân trong xóm sẵn ḷng quư mến khuyên chàng trốn đi thiệt xa. Họ giúp tiền gạo và mọi thứ cần dùng trong đó có một chiếc thuyền nhỉ có mui lồng để tiện đi lại.

Và không muốn để rơi vào tay quân địch, chàng đă ra đi. Mượn ḍng sông cửu long, chàng tiến sâu vào phía nam đất nước.

Một hôm, chàng cấm sào đậu ghe, lên bờ mua sắm thức ăn. Bước vào một cái quán bên đường, chàng thấy có một bà già ngồi ủ rũ bên cạnh một cô gái nằm mê man bất tỉnh. Đó là hai mẹ con đi dâng hương trên núi về đến đây th́ con bệnh nặng. Vốn có biệt tài về nghề thuốc, chàng ra sức cứu chữa, cuối cùng đă giúp cô gái hồi phục được sức khoẻ. Và sẵn thuyền chàng đưa họ về tận nhà.

Nàng là gái chưa chồng, đă đến tuổi quay xa đạp cửi, lại có vẻ đẹp thuỳ mị, đă làm xao xuyến chàng trai ở tận nơi xa đến ngụ tại nhà nàng.

Sau một tuần chay tạ ơn trời phật, mẹ nàng cho biết là phật báo mộng cho hai người lấy nhau. Chàng vui vẻ nhận lời và bắt đầu cuộc sống mới ở nơi đất khách quê người.Từ đây chàng có chỗ ở nhứt định.Nhà nàng làm ruộng, nuôi tằm. Những việc đó chàng làm được cả.

Mười năm trôi qua như một giấc mộng. Hai vợ chồng quấn quít bên nhau tựa đôi chim câu. Trong vườn nhà vợ , chàng trồng thứ cây ăn trai1gọi là cây “tu-rên” mà ở xứ sở chàng không có. Lần ấy gặp kỳ trái chín đầu mùa, vợ chàng hái xuống một trái, tách vỏ đưa cho chồng ăn. Trái,”tu-rên.”vố có mùi vị đặc biệt. Thấy chồng nhăn mặt, người vợ nói:

   - Anh cứ ăn sẽ biết nó đậm đà như ḷng em đây.

 Không ngờ, một năm kia,vợ chàng đi chùa dâng hương về bị cảm. Chàng cố công chạy chữa nhưng không sao cứu được. Cái chết chia rẽ vợ chồng chàng một cách đột ngột. Không thể nói hết cảnh tượng đau khổ của người chồng. T́nh thương sâu sắc khiến chàng thấy như hồn vợ luôn ở bên ḿnh và chàng hứa trọn đời sẽ không lấy ai nữa. Hai người vẫn thường gặp nhau trong mộng

  Sự truy nă và trả thù của Gia long đă bớt, bà con ở quê nhắn tin bảo chàng về. Những người ở quê vợ cũng muốn chàng đi đâu đó ít lâu để giải khuây . Chàng đành từ giă quê hương thứ hai của ḿnh. Trước ngày lên đường, vợ chàng báo mộng cho biết sẽ theo chàng đến sơn cùng thuỷ tận. Năm ấy cây “tu-rên” chỉ có một trái. Và trái “tu-rên” đó tự nhiên rụng xuống giữa lúc chàng ra thăm cây kỷ niệm của vợ. Chàng mừng rỡ quyết đưa nó cùng ḿnh về quê nhà .

Chàng trở lại với nghề cũ. Nhưng nỗi buồn nhớ vợ canh cánh không bao giờ nguôi. Chàng ươm hột cây “tu-rên” rồi đem trồng trong vườn,ngoài ngơ. Từ đây ngoài việc dạy học, chàng c̣n có công việc lo chăm sóc cây quư.

Những cây “tu-rên” của chàng ngày một lớn khoẻ. Lại thêm mười năm đă trôi qua. Chàng trai ngày xưa bây giờ tóc đă đốm bạc. Nhưng con người ấy trong ḷng bỗng thấy như trẻ lại khi thấy những cây quư ấy bấy lâu ḿnh chăm sóc nay đă bắt đầu đơm hoa kết trái. Ông sung sướng mời  bà con lối xóm tới dự đám giỗ vợ và nhân đó thưởng thức một thứ trái lạ lần đầu tiên trong vùng này.

Khi bưng những trái “tu-rên” đặt trên bàn, mọi người thấy mùi khó chịu. Nhưng chủ nhà biết ư nói trước:

Nó xấu xí, mùi vị chưa quen, nhưng những mùi của nó lại đẹp đẽ thơm thoa như mối t́nh đậm đà của đôi vợ chồng xoang trẻ…Anh vừa nói vừa tách những trái “tu-rên” ra từng mối, rồi chia cho mọi người cùng nếm. Đoạn anh kể hết mối t́nh duyên xưa mà từ lúc về đến nay mà anh vẫn giấu kính trong ḷng, Anh kể măi, kể măi. Khi kể xong, ở khoé mắt của con người chung t́nh ấy long lanh ở hai giọt lệ nhỏ đúng vào múi “tu-rên” đang cầm trên tay. Tự nhiên hai giọt nước mắt ấy sôi lên sùng sục trên múi “tu-rên”như vôi gặp nước và thấm vào múi như giọt nước thấm vào đất.

Sau đám giỗ ba ngày, người đàn ông ấy bỗng dưng không bệnh mà chết. Từ đấy mỗi lần dân làng ăn thứ trái đó đều nhớ đến người gây giống, nhớ đến người đàn ông chung t́nh. Họ gọi “tu-rên” bằng hai tiếng  “sầu riêng” để ghi nhớ mối t́nh chung thuỷ của hai người. Người ta c̣n nói những cây sầu riêng nào hột có hai giọt nước mắt của người chồng nhỏ vào th́ mới là sầu riêng chính giống và ngon.

 (Paul Duy Cái Mơn sưu tầm)