Trương Vĩnh Ký

Pétrus Jean Baptiste Trương Vĩnh Ký

	1837 Sinh tại Vĩnh Thành, Huyện Tân Minh (Chợ Lách), Tỉnh Bến Tre 1865 Làm phiên dịch cho phái đoàn Phan Thanh Giản sang điều đình với chính phủ Pháp 1868 Làm chủ bút tờ "Gia Ðịnh Báo" và tờ "An Nam Chính trị và Xã hội" 1875 Xuất bản "Kim Vân Kiều truyện" của Nguyễn Du, "Sử K?ý An Nam" 1876 Ði thăm nhiều tỉnh đất Bắc 1881 Thu thập các bài viết, cho ra đời cuốn "Chuyắn đi Bắc Kỳ" năm ất Hợi 1884 Xuất bản "Việt - Pháp" từ điển  1887 Xuất bản "Việt - Pháp" từ điển  1889 Viết thơ tuyệt mệnh và mất trong cảnh nghèo khó  Ông đọc, nói giỏi 15 sinh ngữ từ ngữ của phương Tây, nắm chắc 11 ngôn ngữ phương Ðông. Ðược giới học thuật nước ngoài liệt vào hàng 18 nhà bác học thế giới.       Ông viết nhiều sách dịch thuật, khảo cứu và sáng tác, để lại 118 tác phẩm lớn nhỏ, góp phần vào việc phổ biến chữ Quốc Ngữ đối với dân tộc

Tiểu sử:             

Pétrus Jean Baptiste Trương Vĩnh Ký

 Chết ngày 1 tháng 9 năm 1898 tại Saigon, Vietnam

Pétrus Trương Vĩnh Ký là con của ông Trương Chánh Thi và bà Nguyễn Thị Châu. Được sinh ra ngày 6 tháng 12 năm 1837 tại  Cái Mơn, làng Vĩnh Thạnh, Huyện Tân Minh (Chợ Lách), Bến Tre Vietnam. Ông đượcrửa tội và có tên thánh la Gioan Baotixita.

Ông lập gia đình với bà Vương Thị Thọ vào năm 1861 và có 9 người con:

(Trích bài viết của TNS Trương Vĩnh Lễ, cựu Chủ Tịch Quốc Hội Đệ Nhất Cộng Hòa Vietnam).

Lieân Ca Voïng Coå:  Nhaø Baùc Hoïc Petrus Tröông Vónh Kyù

Soaïn giaû Traàn vaên Höông

Nhaân ngaøy gioã 100 naêm nhaø Baùc Hoïc Petrus Tröông Vónh Kyù, soaïn giaû noåi danh Traàn vaên Höông saùng taùc Lieân Ca Voïng coå sau ñaây ñeå:

Tröôùc laø ngöôõng moä vaø töôûng nhôù ñeán coâng trình ñoùng goùp to lôùn cuûa ngöôøi veà Canh Noâng vaø Vaên Hoùa. 

Sau, kính taëng taát caû thaân höõu vaø ñoàng höông Ñoàng Baèng Cöûu Long Giang

vaø taát caû ngöôøi Vieät Nam ñaõ, ñang vaø seõ duøng chöõ Quoác Ngöõ

trong moïi coâng taùc Thoâng Tin, Lieân Laïc vaø Giaùo Duïc.

Ngaâm Thô

Söông ñeâm rôi laïnh traéng caùnh ñoàng,

Maây saàu phuû xuoáng caû non soâng,

Toaøng daân mong ñôïi ngaøy xuaân saùng,

Coù aùnh bình minh vaïn tia hoàng.

Khuyeân ñôøi coù hoïc kinh, vaên, söû

Reøn loøng trí duõng, döïng côø Nam

Ca:  Khoùc Hoaøng Thieân

Vaøo cuoái theá kyû thöù möôøi chín,

Nam Vieät bò ñoâ hoä döôùi quyeàn Phaùp quoác.

Daân toäc ta, laém caûnh tang thöông,

Giaáy theá thaân, vôùi xieàng xích ñuû ñieàu.

Heát giaëc Taøu, roài ñeán phaùp quyeàn,

Nhaân loaïi mình, bò chieán naïn trieàn mieân.

Giaëc xaâm laêng, loøng tham voâ taän,

Gaây nhieàu thaûm caûnh, khoùi löûa ñao binh.

Toaøn daân, soáng trong ñoùi khoå nguïc tuø,

Phaùt trieån, tieán boä vaên hoùa môø lu.

Traûi qua bao theá kyû thöông saàu,

Daân Vieät, giaønh laïi ñoäc laäp töï do

Vaøo theá kyû 19 naêm 1837, taïi Caùi Môn, laøng Vónh Thaïnh, Huyeän Taân Minh, Tænh Vónh Long, coù moät gia toäc voõ quan sinh ra moät Nam Nhaân oai phong tuaán tuù phi ... thöôøng...

Voïng coå

Caâu 1:  Chaøo ñôøi ñöôïc 8 tuoåi thaân phuï vaéng soá qua ñôøi.

Ñeå laïi meï giaø, vaø ba anh em soáng trong caûnh gia ñình ngheøo khoù moà coâi.

Ñöôïc caùc oâng coá ñaïo coù loøng nhaân döôõng nuoâi cho hoïc ñaïo, vôùi baûn chaát thoâng minh hieáu hoïc.

Thaày sang nöôùc Cao Mieân, Maõ Lai du hoïc, naêm 21 tuoåi thoâng thaïo 15 ngoân ngh AÂu – Myõ vaø Ñoâng Nam AÙ.

Saàu rieâng, Maêng cuï, Choâm choâm,

Boøn bon gioáng toát, töø Singapore mang veà.

Troàng caây taïi xöù Caùi Môn,

Coâng thaày Tröông Kyù, giang sôn hoa maøu.

Caâu 2:  Naêm 1858, trôû veà nöôùc thoï tang thaân maãu, ba naêm sau thaày laäp gia ñình.

Naêm 1862, thaày thöøa leänh trieàu ñình Hueá ñi thoâng dòch kyù keát hoøa öôùc vôùi Phaùp quyeàn.

Naêm sau, cuøng cuï Phan thanh Giaûn ñaïi dieän phaùi ñoaøn söù boä kieán vua Phaùp vaø caùc nöôùc AÂu Chaâu

Naêm 1886, thaày ñöôïc Thoáng ñoác ñöông quyeàn hai mieàn Trung Baéc tieán cöû vaøo cô maät vieän.

Töø ñoù thaày phuïc vuï cho trieàu ñình Hueá vaø trình keá saùch leân vua Ñoàng Khaùnh pheùp trò nöôùc an daân.

Traêng Thu Daï Khuùc

Baøi 1:  Suoát 37 naêm giöõ nhieàu nhieäm vuï, vaên hoùa nöôùc Nam.

Thaày nghieân cöùu söu taàm, khoa hoïc giaùo duïc hieän haønh.

Khai ñöôøng môû loái, neàn vaên hoùa Vieät Nam.

Baéc caàu lieân hieäp, hai neàn vaên hoïc AÙ – AÂu.

Ngaøy daøi thaày daày coâng, xaây döïng vaên hoùa môùi nöôùc nhaø.

Mong cho daân Vieät, kòp ñaø tieán hoùa muoân phöông.

Baøi 2:  Thaày Tröông Vónh Kyù vaên hoøa nöôùc Vieät, baùc hoïc laém uyeân thaâm

Sinh ra vaøo thôøi, daân toäc bò goâng xieàn.

Nhöng loøng cöông quyeát, giuùp nöôùc dan.

Duøng Quoác Ngöõ thay haùn töï, vieát baèng loái vaên xuoâi

Thay lôøi coå xöa, vaên hoùa Vieät ñöôïc löu truyeàn.

Coâng thaày baùc hoïc, muoân ngaøn ñôøi söû ... ghi...

Vaøo naêm 1927, thoáng ñoác ngöôøi Phaùp thay ñoåi hieäu tröôøng cuï thaønh tröôøng Petrus Kyù.  Laáy teân nhaø baùc hoïc taøi ba Tröông vónh Lyù, töôïng ñoàng danh döï cuûa thaày döïng leân kyõ nieäm giöûa saân ... tröôøng

Voïng coå

Caâu 5:  Thaày ñöôïc theá giôùi khen, moät ñaïi vaên haøo nöôùc Vieät trong leã khaùnh thaønh.

Thaày khai môû kyû nguyeân môùi ngoân ngöõ, vaên chöông, giaùo duïc, chöõ Quoác ngöõ daàu theá kyû 20.

Tuy laøm nghieäm vuï trung gian giöõa tireàu ñình Vieät Nam vaø Phaùp, nhöng thaày khoâng vaøo quoác tòch Phaùp.

Töø ñoù bò chaùnh quyeàn Phaùp nghi ngôø, quan laï ganh tò möu haïi danh nghieäp chính trò cuûa thaày.

Thô

Coång tröôøng Vónh Kyù vaãn coøn,

Thay vaøo ba chöõ hoàng non laïc loaøi.

Töôïng ñoàng haï xuoáng reâu phong

Teân thaày phuû nhaän, xoùa coâng döïng neàn.

Caâu 6:  Thaày buoàn naûn nôi quan tröôøng laém nhieàu ñua chen danh lôïi, cuõng khoâng thích hôïp chính trò ñöông thôøi.

Thaày xin töø quan aån daät cuøng gia ñình nôi Chôï Quaùn, sau ñoù phaùt haønh 180 taùc phaåm nhieàu ngoân ngöõ.

Nguyeän voïng cuûa thaày nghieân cöùu hoïc thuaät toång hôïp vaên hoùa AÙ – AÂu ñeå cho haäu theá moät kho taøng phong phuù.

Vaøo naêm 1898 thaày giaõ töø traàn theá, ñöôïc nhaø vua truy phong chöùc Leã Boä Thöông Thô ñöông trieàu.

Traêm naêm Petrus Kyù vaãn coøn,

Haï Ngöôn, boâi xoùa khoâng coøn tröôøng xöa.

Thöông Ngöôn, xaây döïng tröôøng naày,

Trang sau tieáp noái, teân thaày muoân thu.