Ông cha xứ
Nguyên Nhung

www.caimon.org mến chào bạn 

   

* Lời người viết: Chuyện kể lại một góc đời thường của một linh mục sau năm 1975, với những nhọc nhằn trên đôi vai của ông cha xứ trong một xứ đạo nghèo, và tinh thần bác ái của ông bao giờ cũng là một món quà Giáng Sinh đáng trân trọng.

Nguyên Nhung
 

Nhà là nhà xứ mà cũng là nhà Ḍng, Cha là cha xứ lại kiêm luôn việc trông nom tu viện, gồm một số tu sĩ nam, nữ nguyện tận hiến cuộc đời cho Thiên Chúa và tha nhân. Ấy là số tu sĩ chỉ độ hơn mười người, sau khi đổi đời một số đă bỏ về nhà làm ăn sinh sống. Có làm linh mục vào thời buổi ấy mới cân lượng được cây thánh giá Chúa gửi đang vác trên vai, chứ đâu sung sướng ǵ như người ta nghĩ: “ Một người làm Cha... cả họ được nhờ”.

Xứ chỉ là xứ nghèo, số giáo dân đến nhà thờ được vài trăm, đa số đều vất vả và đơn chiếc. Nh́n là biết ngay, giáo dân chỉ toàn đi dép nhựa với mặc áo bà ba, mấy cái áo dài chắc được đem ra chợ trời để đổi lấy cơm gạo, hoặc mấy bà mẹ khéo tay đă lấy may lại tấm áo Tết cho con. Đám trẻ con lại càng tội hơn, chúng nó đi chân đất đến nhà thờ, áo quần xộc xệch, mặt mũi vêu vao, nh́n đám con chiên cha xứ chỉ muốn rơi nước mắt...

Bây giờ nhà thờ lại thiếu linh mục, chiều thứ Bảy, ngày Chủ Nhật là ngày chạy “ show” làm lễ cho giáo dân ở hai nơi khác nhau. Mà đă xong đâu, c̣n phải chọn giờ làm lễ sao cho phù hợp, không làm mất th́ giờ lao động của nhân dân. Chỉ có những buổi lễ ngày thường Cha phải dậy sớm lắm, nhà thờ chỉ lác đác mấy ông bà già không ngủ được đi lễ sớm, c̣n đám người lớn phải lo chạy gạo giờ nào mà đi lễ. Không có hát Thánh ca, không có đàn sáo trầm bổng ǵ hết, quanh đi quẩn lại chỉ có mấy cha con chúc B́nh An cho nhau.

B́nh An là tốt rồi, không dám mong mỏi ǵ hơn. Khu nhà thờ nằm trong khuôn viên rộng răi giờ này như mâm cỗ đập vào mắt những kẻ đói ăn, khiến Cha nghĩ nát đầu để giữ lấy làm nơi thờ phượng và làm chỗ tu học cho các tu sĩ. Nh́n bề ngoài khu nhà thờ có vẻ bề thế, nhưng sau nhiều năm không được sửa chữa, tường đă nứt, mưa đến dột nát tứ tung, tiền không có ăn, nghĩ đến chuyện quét vôi cho sáng sủa nhà thờ chắc chỉ là chuyện chiêm bao.

Nghĩ măi Cha mới nảy ra ư kiến trồng rau nuôi gà, tất cả đều “tay làm hàm nhai”, các tu sĩ bây giờ tíu tít lên v́ phải “tăng gia sản xuất”. Không phải v́ cái khẩu hiệu “lao động là vinh quang” vẽ chữ vàng trên nền vải đỏ treo bên kia đường đập vào mắt Cha, nhưng “đói th́ đầu gối phải ḅ” thôi. Nghĩ cho cùng cha vẫn thấy hợp lư, con người không thể dấn thân vào Đạo khi không tự ḿnh lo được cho ḿnh miếng ăn, lại cứ phải sống nhờ vào ḷng từ tâm của tín hữu.

Khu nhà thờ biến thành một trại gà, v́ thế mỗi buổi lễ con chiên vẫn ngửi được mùi phân gà thoang thoảng trong câu kinh nguyện. Những mảnh đất xung quanh khu nhà thờ, giờ này trồng đủ thứ rau xanh. Mùa nào thức nấy cả nhà Ḍng trông vào mảnh vườn rau làm thức ăn chính. Su hào, cải bắp, khoai lang, mùng tơi, rau đay, rau muống, có chút rau xanh nấu với tôm khô cũng đẩy được bao nhiêu bát cơm gạo hẩm vào bụng. Khổ nỗi, số rau ấy được lũ trẻ đi nhà thờ tận t́nh chiếu cố, chả lẽ chúng nó mở miệng xin mà Cha lại từ chối, thành ra sau buổi lễ dành cho thiếu nhi ngày chủ nhật, bao nhiêu rau trong vườn được vặt trụi.

Đất c̣n rộng, sợ ngứa mắt người khác, cha nghĩ đến chuyện đào ao nuôi cá, thêm chút chất đạm cho mỗi bữa cơm. Ban đầu chưa có kinh nghiệm, mua bao nhiêu cá giống về thả xuống ao, chỉ ngày hôm sau cá con đă nổi lềnh bềnh trắng xóa trên mặt nước. Ít lâu sau ao cá mới gầy được một vài lứa, hôm nào lưới lên Cha con được một bữa bồi dưỡng cũng thỏa ḷng. Nhưng lại có vấn đề, lũ trẻ đi nhà thờ ngày chủ nhật hay leo trèo, nghịch ngợm, ao cá nằm phơi ra đó lỡ đứa nào sảy chân chết đuối là Cha lănh nợ. Lại phải rào, dây kẽm gai lúc ấy rất hiếm, dù ngày xưa chỉ để rào quanh đồn bót với những cơ quan quân sự. Thế là cha con lại h́ hục chạy vạy để rào ao nuôi cá, tiền bán trứng gà dành dụm măi bây giờ lại đổ vào việc mua dây kẽm gai, gà không có thực phẩm đầy đủ cứ gầy teo, rồi mùa gió chướng năm đó gục xuống chết hết, cha con tha hồ ăn thịt gà” toi”.

Vấn đề chạy gạo cho cả chục người ăn là “căng” nhất. Nghĩ tới nghĩ lui, may là c̣n được chiếc xe Honda cũ, Cha vẫn dùng để chạy đi làm lễ từ nhà thờ này sang nhà thờ kia. Cha nghĩ ngay đến việc chạy xe “lôi” kiếm sống, gia nhập vào nghiệp đoàn “Xe Lôi” rất đông đảo. Xe lôi là một loại xe chuyên chở b́nh dân rất thông dụng ở miền Tây, chỉ cần một cái thùng xe phía sau là cha xứ có thể biến thành một bác chạy xe xích lô rất chân chính. Miệng lưỡi thế gian không thể cho cha là loại người trốn tránh lao động, sống bám vào công sức của người khác, lại c̣n giải quyết được chuyện bao tử cho bấy nhiêu con người trong nhà Ḍng.

Mỗi buổi sáng ngày thường sau khi tan lễ, cha ăn uống qua loa rồi tất tả cởi chiếc áo chùng thâm, thay vào đó là cái áo lính cũ, với một mũ rộng vành kiểu nhà binh, bấy nhiêu đó là Cha có thể ḥa nhập vào với ḍng đời xôn xao ngoài kia. Bởi vậy mới xảy ra chuyện cười ra nước mắt giữa một ông cha xứ chạy xe lôi với một bà già giáo dân trong họ Đạo. Sáng sớm bà già đón xe đi chợ, v́ chân yếu, chợ lại xa, bà không làm sao lạch được ra chợ. Bà già đứng bên đường ngoắc chiếc xe lôi vừa chạy tới. Chiếc xe tấp vào lề đường, cha xứ giấu mặt có đôi kính trắng dưới cái mũ rộng vành đội sùm sụp.

“Từ đây ra chợ, chú lấy bao nhiêu?

“Bà cho bao nhiêu cũng được.”

Bà già vừa ngồi trên xe vừa lẩn thẩn hỏi cho vui chuyện:

“Chú chạy xe có khá không?”

“Th́ cũng nhàng nhàng đủ ăn, thưa bà.”

“Nhà chú được mấy đứa con?”

“Nhà tôi đông con lắm...”

Cha chỉ trả lời cầm chừng, v́ cụ bà th́ cha biết rồi, chỉ có bà không nhận ra ông cha xứ của ḿnh thôi. Bà là bà cụ đọc kinh to tiếng nhất trong nhà thờ, khoác tấm áo dài màu cánh gián, ngồi gật gù dưới chiếc cột có tượng Đức Mẹ Lộ Đức, tuy mắt kém nhưng vẫn ḷ ṃ đi nhà thờ mỗi buổi sớm. Bà cụ than:

“Đông con nhưng chú có chiếc xe để kiếm cơm cũng c̣n khá. Tôi bây giờ chỉ sống nhờ vào con , con trai lại đi tù, con dâu ở nhà nuôi cháu cho ḿnh thấy vất vả quá. Hôm nay, tôi phải đi chợ để làm mấy món tiếp tế cho con, chia với vợ nó chút khổ, chứ trông vào một ḿnh nó, thật ái ngại!”

Cha thấy nao nao buồn, xung quanh Cha là những cây Thập giá đè nặng lên thân phận của những gia đ́nh giáo dân trong xứ đạo, nhà nào cũng khổ như nhau, chỉ ít hay nhiều mà thôi. Đa số đàn ông vắng mặt trong nhà, đàn bà th́ chân yếu tay mềm, suốt ngày quần quật ngoài chợ kiếm ăn, nuôi một đàn con nheo nhóc cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc. Đức bác ái th́ không thiếu trong con người linh mục, nhưng lấy ǵ để chia xẻ đây?

Chiếc xe rề rề tấp vào vỉa hè con phố ở đầu chợ. Bà già xuống xe, bàn tay nhăn nheo run run mở cái kim băng ngoài túi áo để lấy tiền, nhưng ông chạy xe lôi tử tế kia nhất định biếu không cho bà chuyến xe mở hàng đầu ngày. Mắt bà hấp hem nên chưa nhận ra ông ta là ông cha xứ của ḿnh, dù nghe giọng nói kia quen quen mà chịu chưa nhớ ra được. Măi tới khi lần ṃ đi vào khu chợ, vừa đi vừa cầu nguyện cho người đă làm ơn cho ḿnh, bà mới ngờ ngợ nhận ra cái tiếng nói quen quen kia là tiếng nói ông cha xứ. Bà bồi hồi cảm động, hai hàng nước mắt cứ chực tuôn ra trên hai g̣ má. Bà vừa đi vừa thầm thĩ cầu nguyện Chúa nhân lành trả công cho ông cha xứ của ḿnh.

Làm ăn quần quật thế mà cha con vẫn sống thật vất vả, bữa cơm bày biện trên chiếc bàn dài, nh́n vào chỉ có canh cua đồng nấu rau đay, một đĩa cá kho, thêm một đĩa cà pháo, hôm nào ngon lắm th́ thêm một vài miếng đậu hũ xốt cà. Tiện tặn, khiêm nhường, co kéo mà sống vậy cũng chưa yên thân, giáo dân nghèo bần cùng, đơn chiếc thỉnh thoảng vào nhờ cha giúp mấy lít gạo cũng không từ chối được.

Khi dấy lên phong trào hồi hương lập nghiệp, nhà nhà đưa nhau đi xây dựng vùng quê hương mới, Cha nghĩ ngày nghĩ đêm để t́m cách giúp con chiên được ở lại thành phố. Họ đổi mới thị trường công thương nghiệp, thay v́ phải đi cày sâu cuốc bẫm, cho nên cha lại phải khôn khéo ngoại giao mới được giao cho công việc điều hành một Tổ Hợp Dệt Thảm bằng cói lác, được đánh giá là hàng mỹ nghệ xuất khẩu ra nước ngoài. Nhà xứ lại nhộn nhịp người ra kẻ vào, các tu sĩ thay cha điều khiển Tổ Hợp và dạy nghề lại cho bà con trong xứ.

Không tham gia vào mấy cái Tổ hợp th́ không phải là người thức thời, ai cũng biết chả sống được bằng cái nghề ấy, v́ có làm cong lưng ra cũng không chạy đủ gạo cho con ngày hai bữa, chỉ có những người độc thân bám víu mà sống được, c̣n người nặng gánh gia đ́nh tham gia cho có h́nh thức, rồi cắp túi ra chợ Trời ngồi mua chui bán nhủi. Dĩ nhiên chỉ có các vị tu sĩ phải chăm chỉ làm để lấy sản phẩm giao cho nhà nước, cũng được cấp phiếu mua gạo giá quy định, đỡ đần gánh nặng cho cha xứ.

Cũng v́ ḷng thương người, đức bác ái mà đời cha đôi phen điêu đứng, việc ngoài đối phó chưa xong mà việc trong lại rối rắm bằng mười. Điều làm cha buồn ḷng nhất sao nó giống hệt nỗi buồn của Chúa Giêsu năm xưa, bị chính người môn đồ thân yêu bán đứng lấy ba mươi đồng bạc. Cha cô đơn chống chỏi với bên ngoài, cũng chỉ v́ muốn giữ lấy cái nhà ḍng cho các tu sĩ và ngôi nhà thờ cho giáo dân. Nhưng điều hành một giáo xứ và một nhà ḍng, cha không tránh được chuyện người ưa kẻ không thích, khổ tâm nhất là bất cứ việc ǵ cha làm v́ ḷng bác ái, lại bị nhiều lời đàm tiếu vô căn cứ. Để rồi đôi khi cha thấy ḿnh y hệt phạm nhân nằm trên cây thập giá, mà mỗi lời châm chích lại y như những cái đinh vô h́nh đóng vào tâm hồn cha, khiến Cha chỉ biết thở than với Chúa.

Cha hiểu trong đêm tối chỉ có Chúa mới lắng nghe được cha đang nói ǵ, hay chính tiếng nói của lương tâm đang ủi an cha để làm nốt trách nhiệm quá nặng nề trên đôi vai người linh mục tội nghiệp. Ngày xưa Chúa chỉ có mỗi Phi la Tô xét xử, mà với áp lực của đám đông đang gầm thét đ̣i đóng đinh Chúa, trước khi giao Chúa cho quân dữ, hắn đă phải rửa tay để thề rằng không có trách nhiệm ǵ trong cái chết của người công chính này. Cuối cùng, cha quyết định ḿnh sẽ học bài học im lặng của Chúa, chờ đến một ngày người ta sẽ hiểu cha hơn, qua những việc cha làm, đó là cách hữu hiệu nhất mà vẫn rất cần thời gian mới trả lời được.

* * *

“Ai bảo chăn trâu là khổ”, cũng như “ai bảo làm Cha ... là sướng”. Thời nào Cha sướng không biết, chứ lúc ấy nghề linh mục là nghề cay đắng nhất, hai ba thứ dâu đổ vào đầu tằm, việc Đạo việc Đời phải khéo léo giải quyết, ai vác thay được cho Cha cây Thánh giá nặng nề chừng ấy. Nói theo Tôn giáo bạn th́ đi tu là xa lánh việc đời, quẳng cái đa đoan để tầm đường t́m sự giải thoát cho bản thân, giá được vậy th́ đă đỡ khổ. Từ sáng tinh sương tới tối mịt, khi chuông nhà thờ vang lên từng hồi dồn dập mỗi buổi sớm mai, Cha đă bắt đầu lo cho một ngày sắp đến.

Nh́n xuống hàng ghế quỳ càng ngày càng thưa thớt giáo dân, cha thấy ḷng nặng trĩu một nỗi buồn. Mùa Giáng sinh sắp tới rồi, mùa Vọng thường là mùa chuẩn bị cả phần hồn lẫn phần xác. Năm nào cũng vậy, nhà thờ vui nhất mùa Giáng Sinh, ca đoàn bắt đầu chuẩn bị tập hát, những ca khúc giáng sinh rộn ràng khiến ḷng ai cũng như mở hội. Đám trẻ dạo này ít tới nhà thờ, ngoài giờ đi học chúng nó bận họp hành tối ngày, công tác kiểm điểm liên miên giờ đâu mà tham gia sinh hoạt của nhà thờ. Đúng ra cũng chỉ có mỗi ca đoàn là c̣n tương đối hoạt động, mấy hội đoàn kia tự động giải tán, chả ai bảo ai cứ lẳng lặng mà tan hàng...

Những chiếc đèn ngôi sao sau mùa Giáng Sinh hằng năm, được bọc giấy báo cất kỹ trong kho, bây giờ được lôi ra làm lại như mới, giăng hai hàng song song bên hông nhà thờ, khiến khu nhà xứ lại tràn ngập bầu không khí Giáng Sinh.

Nhưng sao vẫn buồn thế nào ấy? Góc sân kia có thể làm hang đá ở chỗ ấy, dưới bóng mấy cây dương xỉ để nghe tiếng lá reo vi vu, như âm điệu buồn buồn của bài ca sinh nhật “Đêm Thánh Vô Cùng”, hay cảnh màn trời chiếu đất của một gia đ́nh cách đây gần hai ngh́n năm. Năm nay Cha dâng Lễ ngoài trời, v́ lễ sớm, bọn trẻ con đông, nhà thờ không đủ chỗ chứa bấy nhiêu con người, ngồi trên cung thánh nh́n xuống, cha thấy mướt mồ hôi. Tất cả đă được cha tính toán để ít là cũng mang được niềm vui Giáng Sinh đến cho giáo dân trong họ đạo. Ai cũng biết xứ nghèo lắm, cha xứ cũng nghèo nàn, hiền lành nên mùa Giáng Sinh cũng chỉ được có thế, nhưng họ vẫn tuôn đến nhà thờ vào đêm Giáng Sinh. H́nh như trong lúc này, họ mới cảm nhận được cái tương quan giữa cảnh đời của họ với gia đ́nh Giêsu trong hang đá bé nhỏ kia, có vẻ ǵ gần gũi lắm.

Cha hồi tưởng lại những mùa Giáng Sinh vài năm trước, cả khu nhà thờ sáng rực đèn sao như mở hội. Người người không phân biệt tôn giáo kéo đến đứng đầy trên sân, vừa nghe nhạc Giáng Sinh, vừa ngắm nghía Chúa Hài Nhi nằm trong máng cỏ. Năm xưa ấy, hang Bê Lem cũng khác với bây giờ, những ngọn đèn màu nhấp nháy liên tục làm lóng lánh thêm những sợi kim tuyến giăng ngang dọc trong hang đá. Có lẽ Chúa cũng không hài ḷng lắm v́ cái tưng bừng tương phản với sự nghèo khổ của gia đ́nh Thánh gia, v́ thế năm nay vừa để tiết kiệm điện, vừa để thích hợp với cảnh nghèo nàn rất ư nghĩa, Cha chỉ dùng một ngọn đèn mờ, tỏa ánh sáng hắt hiu xuống những tượng thánh. Buổi tối trước ngày Lễ, cha đứng ngắm nghía cảnh nghèo nàn của gia đ́nh Thánh gia trong hang đá đơn sơ, cha chỉ biết xin Chúa ban cho cha trở nên hột muối ướp cho mặn đời, với tinh thần khó nghèo, cha có cơ hội tận hiến đời ḿnh cho anh em mà thôi.

Buổi chiều trước lễ Giáng Sinh, lũ trẻ đă túa ra nhà thờ vây xung quanh hang đá, trầm trồ nh́n Chúa Giêsu bé nhỏ xinh đẹp đang nằm mỉm cười trong máng cỏ, tay chân giơ lên như muốn nhảy ra chơi đùa với bọn trẻ rất dễ thương kia, những nụ cười ngây thơ ấy nh́n đời rất thánh thiện như tâm hồn của chúng nó. Đám trẻ nhỏ xô đẩy nhau để được đứng gần lại với tượng Chúa, lúc này y hệt em bé của chúng nó ở nhà. Cha chưa bao giờ mắng mỏ lũ trẻ con , như đám người lớn vẫn gầm gừ với lũ nhỏ khi muốn độc quyền lănh đạo từ trong nhà ra tới ngoài xă hội. H́nh như chưa bao giờ cha nổi giận với ai, vẫn chỉ là nụ cười hiền với một câu nói nhẹ nhàng khiến người kia dù có lỗi, vẫn không mặc cảm ḿnh là người có tội.

Cha dự trù phải có một món quà Giáng Sinh ư nghĩa cho những gia đ́nh nghèo, mà nghĩ măi chưa ra. Cuối cùng cha “ à” lên sung sướng, chiếc xe Honda cũ kỹ của cha kể cũng rất được việc, chỉ cần để dành chút tiền nhỏ của mỗi cuốc xe trong nhiều tuần lễ, cha cũng sẽ có tiền để thực hiện cái mộng ước đơn giản trong mùa Giáng Sinh. Đó là những ổ bánh ḿ nóng ṛn để làm quà cho những gia đ́nh neo đơn, khốn cùng trong cái xứ đạo nghèo của Cha. Cha thiết thực tính toán với ông chủ tịch nhà xứ, chả có ǵ bằng “một miếng khi đói, bằng gói khi no”, vừa hợp t́nh, vừa hợp cảnh, bởi h́nh ảnh người đàn bà trong xứ đạo trong cuốc xe buổi sáng hôm nào, vẫn c̣n ghi đậm trong ḷng cha nỗi khổ của một người mẹ, cha vẫn nghe ḷng nao nao xúc động...

Thánh Lễ cử hành vào lúc 8 giờ, thay v́ nửa đêm như những năm trước, lễ đêm khuya khoắt chỉ có người lớn, ông già bà cả, c̣n đám trẻ con đă lên giường từ lúc 10 giờ. Nh́n vẻ náo nức của lũ trẻ con trên sân nhà thờ, tự cha cũng biết không nên dập tắt niềm vui giáng sinh trong ḷng lũ nhỏ. Trên khuôn mặt chúng, cha nh́n thấy Chúa Giêsu đang hiện diện trong tâm hồn đơn sơ của chúng, nh́n niềm vui của trẻ con cha mới thực sự nh́n thấy sự b́nh an của tâm hồn. Quanh năm ngày tháng chúng được mấy giờ vui, nhất là đêm Chúa sinh ra đời, dù bối cảnh hang đá năm nay không rực rỡ, tưng bừng như những năm trước, nhưng ư nghĩa của hang đá Bê Lem chắc hẳn sẽ ghi đậm trong ḷng những đứa bé thơ suốt cuộc đời. ”Suy bụng ta ra bụng người”, hồi cha c̣n bé, cha cũng là một cậu bé con nhà nghèo hiền lành, cha đă hiểu được niềm vui ấy vẫn rạo rực nhiều ngày trước mùa Sinh Nhật, nó cháy măi như ngọn nến trong chiếc đèn ngôi sao lẻ loi treo bên cạnh máng cỏ, để dù khi khôn lớn, mỗi mùa Giáng Sinh về, tâm hồn cha vẫn cứ reo vui như độ c̣n là một chú bé con.

Khi tiếng chuông ngân từng hồi giục giă, ca đoàn bắt đầu cất tiếng hát vang dội cả một góc sân nhà thờ, những đứa trẻ con bắt đầu ḥa nhịp với hội hát, khiến ḷng cha tự dưng xúc động. Bao nhiêu đứa bé đứng dưới kia là bấy nhiêu hoàn cảnh gia đ́nh bày trải trước mắt cha, có những gia đ́nh neo đơn mà cha nh́n thấy trong giáo xứ, nhà nhà quạnh vắng chỉ có đàn bà và trẻ con. Cha hy vọng rằng lễ Giáng Sinh sang năm, trong khoảng sân giáo đường này, sẽ là h́nh ảnh ríu rít của đám trẻ con bên cha mẹ. Bà già được cha chở giúp trong chuyến xe lôi buổi sớm hôm ấy, dạo này đôi chân đă yếu, hai mắt đă mờ, không c̣n lạch được tới nhà thờ những buổi lễ sớm, con người cũng y như chiếc lá thoảng rơi xuống sân cỏ, chẳng mấy chốc lại chỉ là hạt bụi giữa cơi trần ai....

Lễ tan, giáo dân tản mát ra về, một vài người c̣n ra đứng trước hang đá cầu nguyện, cơn gió tháng chạp thổi qua khiến đêm Giáng Sinh mang mang một chút buồn hiu hắt. Những đêm Noel bây giờ, đâu phải tất cả trần gian đều ch́m ngập trong an ḥa và hạnh phúc, h́nh như trong Cha lại phảng phất nỗi buồn rầu nhớ thương của người chồng xa vợ, những giọt lệ âm thầm rơi trên đôi má người cô phụ, và những đứa bé thèm thuồng có được món quà nhỏ của ông già Noel trong câu chuyện huyền thoại ngày xưa.

Sau lễ, trời dần khuya, cha xứ sửa soạn đi với ông chủ tịch hàng xứ, vác bao bánh ḿ trên vai đi đến những nhà giáo dân neo đơn, nghèo khổ đă được chọn sẵn trước ngày lễ. Con ngơ đi vào xóm vắng gập ghềnh tối om, hai cha con bước thấp bước cao lần ṃ như hai thằng ăn trộm. Một bên là bờ sông, một bên là nhà ở mập mờ trong bóng đêm và cây cối, ánh điện câu vàng quạch c̣n hắt lên trong những căn nhà nhỏ, mùi hoa ngọc lan thoang thoảng trong gió và trên kia là bầu trời đêm nhấp nháy những v́ sao muộn.

H́nh như lâu lắm rồi cha chưa bước chân ra khỏi nhà xứ vào ban đêm, bởi vậy cũng v́ thế mà cha chưa h́nh dung hết được cái buồn ngất ngây của một đêm buồn trong xóm vắng. Bóng tối làm âm u thêm những mảnh đời rách nát tả tơi, bóng tối cũng che giùm những vá víu trên manh áo cũ. Nếu làm cha xứ để chỉ biết loanh quanh khu nhà xứ, để suốt ngày bảo ban mọi người tĩnh tâm, cầu nguyện, đọc kinh ŕ rầm hết giờ này sang giờ khác, cha vẫn thấy không đủ. Phải đem Đạo vào Đời là thế, nhưng nhất định không thể để Chúa ở trong những chiếc hang đá diêm dúa với đèn màu chớp tắt, những cây Giáng Sinh trang hoàng ḷe loẹt, hay trong cung Thánh đèn hoa rực rỡ. Nh́n những căn nhà nằm im ngủ trong bóng đêm, ánh đèn c̣n lay lắt bên trong cánh cửa, cha cho rằng giờ này Chúa cũng đang ẩn ḿnh trong bóng tối với những người cô đơn, cùng khổ.

Khi Cha vừa đến căn nhà cuối xóm, qua cánh cổng gỗ, cha nh́n thấy bà cụ già hôm trước vẫn ngồi nhai trầu bỏm bẻm ngoài hiên. Cha và ông chủ tịch nhà xứ im lặng đứng ở phía bên ngoài khung cửa sổ c̣n mở, giáp với đường đi ngoài bờ sông, ṭ ṃ nh́n hai đứa bé đang lúi húi chúi đầu vào một góc bàn học. Trên ấy dưới một cành cây khô có từng cụm tuyết làm bằng bông g̣n, chiếc hang đá bé cỏn con, trong hang là một tấm ảnh gia đ́nh Chúa Hài Nhi bé tư teo. Hai đứa bé đang say sưa hát, tiếng hát non nớt theo cung điệu “ Chúa Sinh Ra Đời” do hai thằng bé đồng ca, tiếng hát ngọng nghịu, đớt đát của thằng bé em làm cha cảm động.Chỉ có một ngọn nến bập bùng soi vào hang đá, hắt lên khuôn mặt thiên thần của hai thằng bé đang say sưa ngắm nh́n hang đá bé nhỏ của ḿnh, cha chưa hề nh́n thấy một bức tranh nào đẹp hơn thế.....

Hai đứa bé vẫn say sưa với ngọn đèn cầy trước chiếc hang đá bằng giấy bé tẻo teo trên bàn học, bà nó chắc là vừa ăn trầu, vừa th́ thầm đọc kinh trong bóng tối, c̣n mẹ nó th́ đang lỉnh kỉnh dọn dẹp trong nhà bếp. Cha khẽ bảo ông chủ tịch rút hai chiếc bánh ḿ, khe khẽ luồn qua song cửa sổ, đặt nhè nhẹ lên góc bàn con trong bóng tối, rồi vội vă bước đi...

Những ổ bánh ḿ t́nh nghĩa của ông cha xứ nghèo, như một phép lạ đêm Giáng Sinh v́ nó đến đúng nơi, đúng lúc. Cha h́nh dung ra nét mặt ngạc nhiên của hai đứa bé khi nh́n thấy hai ổ bánh ḿ thơm mùi bột nướng nằm trên chiếc bàn nhỏ, nhưng điều thú vị hơn cả là ân sủng của Chúa đă tràn ngập đem niềm hy vọng vào tâm hồn hai đứa bé thơ. Biết đâu từ đây trong cuộc đời của hai đứa nhỏ, mỗi mùa Giáng Sinh về, sẽ là câu chuyện kể về hai ổ bánh ḿ tự trên Trời rơi xuống vào giữa đêm Chúa sinh ra đời.

Để nhớ lại một mùa Giáng Sinh xưa

Nguyên Nhung